Thứ Ba, 28 tháng 4, 2015

KÝ ỨC MỘT THỜI(*)

             Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm
          Mẹ sinh tôi vào một ngày cuối năm. Năm con dê. Sau này khi thấy cuộc sống của tôi chật vật, mọi người bảo, sinh vào ngày ấy đói là phải. Cuối năm là mùa đông lạnh giá, làm gì có cỏ mọc. Cỏ không mọc thì dê lấy gì để ăn. Tôi tặc lưỡi. Cả đất nước này đói, chứ đâu riêng mình. Nói bừa nói ẩu để tự an ủi. Chứ ngẫm kỹ, hình như không phải. Quanh tôi, có thấy ai kêu đói đâu. Hay là, hoặc họ không đói thật, hoặc họ giấu cái đói của họ giỏi quá…
            Cha nuôi mẹ và chúng tôi bằng ngòi bút. Tức, cha đã bán những thứ mình viết ra để có tiền. Quanh năm suốt tháng, tôi thấy cha nghiêng nghiêng mái đầu trên chiếc bàn cũ mọt. Khi còn bé tẹo, nghe mẹ bảo, cha đang mài óc kiếm tiền đấy. Tôi băn khoăn không hiểu. Sao óc lại mài được? Óc nằm ở trong hộp sọ. Hộp sọ chính là xương của đầu nằm trên cổ. Đó là một thứ mềm mềm, nhão nhão, chứa đầy những dây rợ hồng hồng vẽ trong sách giáo khoa của chị gái. Thế mà lại mài được. Hồi bé, chúng tôi hay mài những viên đá cứng thành hình tròn tròn để chơi bắn bi. Có khi cả tuần mới mài xong một hòn rồi đem so với nhau, bi của đứa nào tròn hơn. Thế mà cha lại đem óc mài thì thật lạ. Chắc đau lắm. Mẹ phì cười, cốc nhẹ đầu tôi. Ngốc ạ. Con phải hiểu, khi suy nghĩ những dây thần kinh sẽ yếu đi không còn khả năng làm việc nữa. Tức là không còn nguyên vẹn nữa. Coi như là nó bị mài mòn. Hiểu chưa nào? À ra vậy. Ngôn ngữ của mẹ thay đổi xoành xoạch. Lúc khác mẹ lại bảo cha làm việc là nạo đầu nạo óc. Là è đầu è cổ. Là nôn ruột nôn gan. Với tôi khi đó, nghe chỉ thấy là lạ. Và chắc chắn chẳng bao giờ hiểu được, đó là công việc khổ sai của người cầm bút.

Chủ Nhật, 19 tháng 4, 2015

NƠI KHÔNG CÒN ĐẠN BOM(*)

                                     Truyện ngắn Giang Trung Học
Bỗng hắn lù lù xuất hiện. Vào cái lúc mặt trời vừa tụt xuống bên kia dãy đồi chè. Nhưng đất trời còn sáng rực rỡ. Người đầu tiên trong gia đình chạm trán hắn là Nhân. Nhân đang trao đổi công việc với ông Nam, thấy người thấp thoáng ngoài cổng, liền chạy ra. Anh chủ động hỏi: "Dạ, thưa anh cần gì ạ?". Hắn nghiêng đầu chào và đáp: "Tôi xin lỗi, đây có phải nhà đại tá Nam?". "Đúng đấy ạ!". "Tôi là con trai ruột đại tá Nam...". Nhân sững sờ trong giây lát, rồi kêu lên: "Anh có phải anh Trung?". "Vâng. Tôi là Trung". Nhân lẹ tay mở rộng cánh cổng, mời hắn vào nhà. Đi bên, Nhân nói: "May quá, anh về giờ này đông đủ cả nhà". Hai bên lối dẫn vào nhà là những hàng cau cao ngang tầm người, trĩu trịt quả. Vừa bước đến sân, Nhân tíu tít gọi: "Ba ơi... Anh Trung về ba ơi! Hương đâu?... Em ra đón anh Trung này!".

CÕI NIẾT BÀN(*)


Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm

Em nhẹ nhàng đứng dậy. Vạt áo dài nâu sồng luấn quấn bước chân em. Cái màu nâu duyên nợ cùng em từ tấm bé. Tự thuở lọt lòng, em nào hay cha mẹ là ai! Chỉ biết sư bà bảo, nhặt được em từ một chợ ngoại thành nào đó. Ai đẻ ra em? Người nào mà tàn nhẫn tới mức, mang nặng chín tháng, vượt cạn đẻ đau, rồi vứt veo núm ruột của mình đi không hề xót thương nhỉ? Cũng còn may cho em. Cửa Phật đã giang rộng đôi tay từ bi, để em được nương tựa đến lúc này. Khi mà, nếu không phải tuân theo lề luật nhà Phật, em có thể đã có một mái tóc dài mượt mà, óng ả ngang lưng. Và đôi nhũ hoa, dù không mặc đồ lót hiện đại, vẫn căng mẩy ưa nhìn qua hai lần áo. Thường áo ngoài em mặc, bao giờ cũng hơi thùng thình một chút, để che bớt đi bộ ngực non đầy đặn. Vậy mà, chẳng làm sao giấu nổi nét duyên dáng của cô gái đang tuổi dậy thì.

Chủ Nhật, 22 tháng 2, 2015

Câu chuyện chiều mồng 4 Tết Ất Mùi

Giữa chiều. Xe buýt đi trên cầu Chương Dương. Mình: Alo, đến cháu Khoa đi anh. Em đợi ở bến buýt cạnh trạm xăng nhé. Hẹn hò người iu xong, mình chuyển sang xe40 để đáp bến hẹn. Chíu xíu, thấy người iu "băm bổ" đi đến. Lại chút xíu, có xe11. Cả 2 vội nhảy lên. Xe buýt Tết. Vắng. Lướt nhanh. Chút xíu, đã đến nhà người cháu. Làm đủ thủ tục của "bề trên" với "người dưới"; lại dung dăng dung dẻ ra bến buýt, "hồi hương".

Người iu băm bổ đi đến chỗ hẹn
Ngồi trên buýt, chuyện vu vơ: Anh ơi, ông anh mình bị bố ép lấy vợ, không iu, thế mà vẫn sòn sòn cho ra tới 3 đứa. Người iu: Thì cứ nhốt chung một chuồng, mãi cũng phải "tí toáy", rồi thế là cho ra "sản phẩm" chứ sao! Ờ, mà càng ngẫm, càng thấy câu chuyện "Người thứ bốn mốt" viết thật giỏi. Một bạch vệ, một bôn sê vích, chỉ 2 con người trên một đảo hoang; trong một hoàn cảnh cụ thể, đã yêu nhau tha thiết. Nhưng, rốt cuộc, khi phải lựa chọn 1 trong 2, cô nàng bôn sê vích đã thẳng tay bắn nát đầu người tình. Tác giả đã chứng minh: hai trái tim có thể chung một nhịp đập, nhưng 2 lý tưởng vẫn luôn là 2! 
Trên bus 11
Oh, vậy theo anh, trong xu thế hiện tại, cách xử lý ấy có chấp nhận được không?
Hì, trước đọc chuyện, xem phim thì thấy mê đấy. Nhưng giờ thì, cái lý thuyết "có tao không có mày" khó nuốt lắm... Vậy nhưng họ cứ leo lẻo: Hội nhập, khép lại quá khứ... Thôi thì đủ trò...
Mình: hì, lại sắp sửa "chính chị chính em" rùi. Thui.... Dừng cho nó lành....
Vừa lúc đến bến. Lại thả bộ về nhà trên con đường sắp hoàn thành. Hai bên đường, đèn đã bật. Không gian vắng vẻ và êm ả. Bình yên... Thật hay hư?
Những chuyến đi bộ và những câu chuyện thường vu vơ như thế đấy!

Con đường gần nhà đang hoàn thành


Thứ Bảy, 21 tháng 2, 2015

Ngày Tết, đến thăm GS Hà Văn Cầu - “Người trò” của Cha.

Ngày mồng hai tết đến thăm và chúc tết cụ Hà Văn Cầu. Nhác trông thấy cụ, tim mình thắt lại. Đâu rồi sự minh mẫn, sáng suốt, tinh anh? Ngồi cùng con cháu, cụ chỉ im lặng. Thỉnh thoảng cười hiền.
Trước, vớ được vợ chồng mình đến thăm, câu chuyện giữa chủ và khách nở như ngô rang, triền miên, vô tận… Cuối cùng, việc kết thúc chỉ xảy ra khi thời gian không phải là vô hạn. Khách miễn cưỡng đứng dậy. Chủ bịn rịn chia tay.
Nay, cụ là vậy đó!
Cha mình - người luôn được cụ tôn vinh là: Người thày đầu tiên cầm tay dạy chữ cụ (vào nghề), đã đi xa gần 12 năm rồi. Nay cụ cũng đang dần tiến gần đến cõi vĩnh hằng. Cho dù đó có là quy luật của tự nhiên, thì chắc chắn, người thân, bạn bè, những ai yêu mến cụ, vẫn đầy lo âu, thấp thỏm…
Một thế hệ “VÀNG” - những nhân vật lịch sử tâm huyết với nghệ thuật truyền thống của dân tộc là CHÈO, những người từng thắt lưng buộc bụng để dồn tâm sức xây đắp, bảo tồn môn nghệ thuật truyền thống này, như các cụ Trần Huyền Trân, Lưu Quang Thuận, Nguyễn Đình Hàm và Cha mình, giờ là cụ Hà Văn Cầu, đang dần biến vào cõi hư vô.

Đau đấy, nhưng cười đấy. Cười là bởi, mình chắc tin: Sống như các cụ mới thật là sống. Mới mãi mãi còn lại với nhân gian, với lịch sử nghệ thuật truyền thống của dân tộc: Nghệ thuật Chèo!

 

Ghi lại một chuyến đi đúng ngày sinh Cha- 5/2/2015

Từ trái sang: Đạo diễn Xuân Ba, Rể út của Cha,
Chủ tịch Hội VHNT HD Nguyễn Thị Việt Nga,
 Gái út của Cha
Hôm nay Cha tròn tuổi 97, nếu còn sống. Nhưng, Cha đã đi xa hơn 11 năm có lẻ. Và, kể từ ngày Cha về nơi vĩnh hằng, kể cả không phải ngày 5/2, chả ngày nào vợ chồng con không nhắc nhớ về Cha Mẹ.

Thứ Sáu, 20 tháng 2, 2015

Mồng Ba Tết Thày!

Sáng này tel chúc Tết anh Doãn Hoàng Giang - học trò của Cha. Mình nói: Em chờ ngày hôm nay, mùng 3 Tết mới tet chúc anh. Anh biết tại sao không? Anh cười hì hì: Anh chịu... Mình: Bởi cách ứng xử với Cha em - Thày của anh, đã là tấm gương để em coi anh là một người Thày. Nhân gian chả đã có câu: "Mồng Một Tết Cha, mống Hai Tết mẹ, mồng Ba Tết Thày là gì? Anh Giang phá ra cười, cười mãi. Cả mình cũng cười. Chắc anh cho mình là loại "lẻo mồm, lẻo miệng". Nhưng anh Giang ơi, đó đúng là điều em nghĩ trong tâm đấy. 
Khi Cha còn sống, cả quãng thời gian dài Cha đã đi xa, chẳng Tết nào anh không đến chúc sức khỏe Cha, và thắp nhang tưởng nhớ Cha.
Năm 2013 - tròn 10 năm Cha mất. Anh đã góp tâm sức với vợ chồng em ra 3 tập sách của Cha và cùng với Hội Nhà văn VN và Hội Nghệ sĩ Sân khấu VN tổ chức Lễ tưởng niệm 10 năm ngày mất của Người thật trang trọng, đầy ắp nghĩa tình. 
Vậy, thử hỏi, coi anh là một người Thày trong cách ứng xử thể hiện đạo nghĩa Thày - Trò quá đúng còn gì!
Anh Giang còn hỏi: Em với anh Học có khỏe không? Mình: Anh nghe giọng cười phe phé của em thì biết. Vậy là 2 anh em lại cười và cười...
Mình chúc anh Giang: Trước tiên sức khỏe. Thứ nữa: Chúc một điều bình thường thôi, là: Anh đã siêu rồi, vậy phải siêu nữa, siêu nữa... Hai anh em lại cười...
Anh Giang còn hẹn, sắp tới gửi vé mời vợ chồng mình đi xem vở kịch "Những chấn động còn lại" anh mới dựng cho Nhà hát kịch Việt Nam. Hi, đi thôi chứ nhỉ?

NSND Doãn Hoàng Giang tại Lễ tưởng niệm 10 năm Cha mất (3/7/2013)

NSND Doãn Hoàng Giang và NSND Lê Khanh tại Lễ tưởng niệm 10 năm Cha mất (3/7/2013)



Thứ Tư, 14 tháng 1, 2015

CON ĐIẾM(*)

           Truyện ngắn Giang Trung Học
Ảnh minh họa 
Nhìn đồng hồ tay, em thấy trễ giờ. Vội đặt hoa trái lên ban thờ, em thắp nhang, cúi đầu lặng lẽ, tưởng nhớ ngày cha mẹ qua đời.
            Đúng ngày này tròn sáu năm trước, lính thuỷ đánh bộ Mỹ mở cuộc vây quét triệt hạ cái xóm nhỏ quê em. Vì theo chúng thì, Cộng quân đã mấy lần xuất kích từ đây, gây tổn thất lớn cho phía liên quân Mỹ và Chính phủ Cộng hoà. Sớm hôm ấy, lúc đất trời với biển còn dày đặc sương giăng, lính Mỹ đã bu đặc cả bốn bề xóm vạn chài. Người đầu tiên chạm trán giặc chính là cha em, khi ông giữ thói quen ra tập thể dục trên bãi biển vào giờ này. Loạt đạn liên thanh khởi trận liền xả thẳng vào ông. Tức thời các loại súng lớn súng nhỏ đồng loạt gầm vang, trút lửa đạn xuống mục tiêu.

Thứ Sáu, 2 tháng 1, 2015

Khai bút Ất Sửu(*)

Ảnh minh họa
         Rồng rắn qua rồi, đến ngựa trâu
                        Một bầy lục súc cắn đuôi nhau.
                        Đèn cù quay tít mù thiên địa
                        Reo rắc bao nhiêu nỗi thảm sầu!

Thiên cơ, thiên vận… suy, suy thịnh
Suy thịnh do trời, ai biết đâu.
                                                                 Vận suy muôn thuở cùng đinh chịu
                                                                 Thời thịnh, tranh công… húc chết nhau!
                                                                                                                       Xuân Trâu,1.1985

(*) Thơ "Ta - Bạn & Đời", Nxb Hội Nhà văn, 2013.


Một thời để nhớ(*)

Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm
Tôi và hắn đã gặp lại nhau. Đột ngột giống như khi chia tay vậy!
          Thế mà cũng đã một phần tư thế kỷ trôi qua.
          Hắn, một vợ, một con, đủ đầy, êm ấm.
          Tôi, cô đơn, chấp chới một mình cõi phù du văn chương lãng mạn.
          Hắn, đàng hoàng, đĩnh đạc, đương kim giám đốc một công ty đang ăn nên làm ra.
          Tôi, lận đận, long đong hết tờ báo còm cõi nọ đến nhà xuất bản xập xệ kia.
          Hắn, với dáng vẻ một con người đàng hoàng, tư thế lắm.
          Còn tôi, chẳng có lời bình nào nghe cho dễ chịu. Thôi, chẳng nói ra thì hơn!
          Nghĩa là, hai đứa chúng tôi - hai đầu xa thẳm!