Chuyên đề: NHỮNG KỶ VẬT TỪ BẠN BÈ VÀ HỌC TRÒ CỦA CHA - (3) Thư chú Thy Ngọc

 Tháng 10 - 2002 Mẹ mình về với tổ tiên…

Sau gần 1 năm, Tháng 6 - 2003, Cha mình mới “đoàn tụ” với Mẹ nơi cõi vô cùng…

Nhưng… Mẹ mình chỉ là một phụ nữ, một người vợ, người mẹ, người bà… bình thường… nên sự “ra đi” của mẹ ít được quan tâm rộng rãi.

Còn Cha, người đã quá quen thuộc với công chúng, cả trong và ngoài lĩnh vực sân khấu, thì sự “khuất núi” của Người được truyền thông rộng rãi. Chính vì vậy, chú Thy Ngọc (chú làm việc tại NXB Kim Đồng, một người em thân thiết với Cha mình từ khi hoạt động ở Liên khu III, 1953) khi đó sinh sống tại TP HCM, biết về cuộc trở về cát bụi của Cha; nhưng vẫn nghĩ rằng, Mẹ mình còn sống…

Cha Mình cùng chú Thy Ngọc

CÔNG HÂM - Truyện ngắn, 1-2008, Báo Lao động Thủ đô cuối tuần

Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm

         

Ai cũng gọi hắn là Công Hâm. Mà, phải gọi đầy đủ như thế. Chứ nếu gọi: “Công ơi!” hắn không thưa đâu. Hắn sẽ cho rằng, không phải gọi hắn. Dường như, hắn thật sự tự hào với cái biệt danh “Hâm” được gán cho từ những năm học cấp Ba ấy.

            Hồi ấy, lớp tôi có nhóm học sinh cá biệt. Nói đến từ “cá biệt” tức đích thị là mấy cậu choai chúa trốn học, quên làm bài tập, hay kéo bè phái gây gổ đánh nhau. Công Hâm nổi bật trong nhóm cá biệt còn vì cách ăn mặc, đi đứng. Cái thuở mấy chục năm trước, khi hầu hết mọi người chìm trong sự giản đơn và nghèo nàn của cuộc sống thời bao cấp thiếu thốn xưa, thì hắn đã nghễu nghện dạo quanh trường trên chiếc xe đạp “cuốc” Liên Xô trước đây. Trông hắn thật ngổ ngáo, bặm trợn. Chưa hết. Đi xe đạp “cuốc” nhưng hắn lại vận bộ quần áo nâu sồng, chân xỏ đôi guốc mộc. Rõ ràng là một cách thách thức trêu ngươi mọi người còn gì.

Chuyên đề: NHỮNG KỶ VẬT TỪ BẠN BÈ VÀ HỌC TRÒ CỦA CHA - (2) Thư chị Đoàn Bích Lân

 Chị Đoàn Bích Lân là diễn viên quá quen thuộc với cả gia đình tôi. Chị gắn bó với Cha tôi từ ngày đầu trở về Hà Nội (1954); chị được Cha chọn làm diễn viên của Đoàn kịch Mùa Thu, cùng Cha đóng vở "Đạo đức giả" của Molier do tác gia Vũ Đình Long dịch, diễn viên Đoàn kịch Thanh niên thuộc Thành đoàn Hà Nội, diễn viên Đoàn kịch Hải Phòng... 

Khi biên thư này, chị đang công tác tại Trường Cao đẳng Sân khấu Điện ảnh TP Hồ Chí Minh.

Thư đề viết ngày 10/12/1996, kết thúc ngày 12/12/1996

Thư chị rất dài, kể nhiều kỷ niệm đáng quý của những người làm nghệ thuật một thời gian khó giai đoạn sau hòa bình (1954), nói về những tình cảm vô cùng thân thiết và quý trọng với một người mà chị gọi "anh Lộng Chương".

Nếu không lưu giữ được những kỷ vật này, thật là có lỗi với TIỀN NHÂN. 

Xin trích một vài đoạn tiêu biểu. (Đã có hình chụp kèm theo).  

Triển lãm 50 phát minh bởi UKRAINE trao tặng thế giới (1)

 

Lưu niệm cùng ông Đại sứ và Phu nhân

Sáng 2/12/2023 vợ chồng mình đến tham quan Triển lãm tại Đại sứ quán UKRAINE. Được ông bà Đại sứ tiếp và mời chụp ảnh. 😍

Trong cuộc trò chuyện, Ông Đại sứ mời vợ chồng mình du lịch UKRAINE khi chiến tranh kết thúc. Mình vui vẻ nhận lời, với “điều kiện nhỏ”: Ông cam đoan tạo thuận lợi khi cấp visa, nếu kết thúc CT mà vợ chồng mình còn đủ sức 😀.

Bởi, nay vợ chồng mình đã thuộc diện, đi máy bay phải chứng minh sức khỏe 😂

Hà Nội tuổi thơ tôi (Thăng Long Văn hiến, tập 12/2002; TC Thăng Long KH&CN số 10/1999...)

 

CÂU LẠC BỘ KỊCH THƠ - CHỐN ĐAM MÊ CỦA NHỮNG NGƯỜI LÃNG MẠN (Hanoimoi 24/9/2013)

 

Đầu năm 1979, cha tôi - Nhà hoạt động sân khấu Lộng Chương nghỉ hưu. Vào khoảng tháng 3/1979 cha tôi được ông Trương Đức Chính - Thường trực Viện Nghiên cứu sân khấu mời đến Viện, trao đổi về dự kiến tập hợp lực lượng, thành lập Câu lạc bộ Kịch thơ (CLB Kịch thơ - do Viện Nghiên cứu sân khấu đỡ đầu). Viện trưởng Viện Nghiên cứu sân khấu khi ấy là ông Hoàng Châu Ký rất ủng hộ chủ trương này. Theo nguyên văn nội dung giấy mời họp do ông Hoàng Châu Ký, ký ngày 18/4/1979,  thực ra Viện Nghiên cứu sân khấu mong muốn tổ chức một Đoàn Kịch thơ thể nghiệm, trực thuộc Viện nhưng chưa có điều kiện. Vì thế trước mắt Viện đứng ra tổ chức một CLB Kịch thơ. Viện sẽ đảm nhiệm đỡ đầu CLB một phần về tổ chức vật chất. Thành phần tham gia CLB là những nghệ sĩ lão thành, những nghệ sĩ trẻ, các tác gia, diễn viên, những nhà lý luận sân khấu, họa sĩ, nhạc sĩ… với tinh thần tham gia một cách tự nguyện, vô tư, thiết tha với thể loại kịch thơ…

Với một CLB mang tính chất “tay không” về vật chất và đường lối hoạt động như thế, đương nhiên trong Ban Vận động thành lập CLB Kịch thơ không thể thiếu gương mặt Nhà thơ Trần Huyền Trân – một người bạn tri âm, tri kỷ của Lộng Chương từ những ngày tháng 7/1957, khi hai người cùng với nhiều bạn hữu khác đứng ra thành lập Đoàn Chèo Cổ Phong; cũng với tư thế của những ông bầu “tay trắng”. Và thế là, hai người bạn hiểu nhau đến tận chân tơ kẽ tóc đã cùng các thành viên trong Ban Vận động mời được gần bốn chục người, từ các đơn vị nghệ thuật chuyên và không chuyên: Đoàn ca nhạc Ủy ban PTTH Việt Nam, Nhà hát Kịch Việt Nam, Đoàn ca nhạc Đài tiếng nói Việt Nam, Công ty Xe khách Thống Nhất, Trường Nghệ thuật sân khấu VN, Đoàn kịch Công nhân Hà Nội… tham gia hoạt động.

Ba tập sách về Nhà viết kịch Lộng Chương (Hanoimoi 7/2013)

Nhân 10 năm ngày mất của nhà hoạt động sân khấu Lộng Chương (2003-2013), NXB Sân khấu và NXB Hội Nhà văn cùng gia đình vừa ấn hành ba tác phẩm mới về ông, đó là: “Lộng Chương – Để đến… Nơi đến” (tập kịch và những sáng tác khác); “Lộng Chương trong trái tim bè bạn” (tập hợp các bài viết của nhiều tác giả) và “Lộng Chương, Ta – Bạn và Đời” (tập thơ).

 Nhà viết kịch Lộng Chương (tên khai sinh là Phạm Văn Hiền), nguyên UV Ban Thường vụ, Thường trực Hội Nghệ sỹ sân khấu Việt Nam từ khóa I đến khi nghỉ hưu. Ông được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học – nghệ thuật năm 2000.

KÝ ỨC MỘT THỜI (Tập truyện ngắn, NXB Hội Nhà văn, 2014)

 

Phạm Hồng Thắm 

Mẹ sinh tôi vào một ngày cuối năm. Năm con dê. Sau này khi thấy cuộc sống của tôi chật vật, mọi người bảo, sinh vào ngày ấy đói là phải. Cuối năm là mùa đông lạnh giá, làm gì có cỏ mọc. Cỏ không mọc thì dê lấy gì để ăn. Tôi tặc lưỡi. Cả đất nước này đói, chứ đâu riêng mình. Nói bừa nói ẩu để tự an ủi. Chứ ngẫm kỹ, hình như không phải. Quanh tôi, có thấy ai kêu đói đâu. Hay là, hoặc họ không đói thật, hoặc họ giấu cái đói của họ giỏi quá…

          Cha nuôi mẹ và chúng tôi bằng ngòi bút. Tức, cha đã bán những thứ mình viết ra để có tiền. Quanh năm suốt tháng, tôi thấy cha nghiêng nghiêng mái đầu trên chiếc bàn cũ mọt. Khi còn bé tẹo, nghe mẹ bảo, cha đang mài óc kiếm tiền đấy. Tôi băn khoăn không hiểu. Sao óc lại mài được? Óc nằm ở trong hộp sọ. Hộp sọ chính là xương của đầu nằm trên cổ. Đó là một thứ mềm mềm, nhão nhão, chứa đầy những dây rợ hồng hồng vẽ trong sách giáo khoa của chị gái. Thế mà lại mài được. Hồi bé, chúng tôi hay mài những viên đá cứng thành hình tròn tròn để chơi bắn bi. Có khi cả tuần mới mài xong một hòn rồi đem so với nhau, bi của đứa nào tròn hơn. Thế mà cha lại đem óc mài thì thật lạ. Chắc đau lắm. Mẹ phì cười, cốc nhẹ đầu tôi. Ngốc ạ. Con phải hiểu, khi suy nghĩ những dây thần kinh sẽ yếu đi không còn khả năng làm việc nữa. Tức là không còn nguyên vẹn nữa. Coi như là nó bị mài mòn. Hiểu chưa nào? À ra vậy. Ngôn ngữ của mẹ thay đổi xoành xoạch. Lúc khác mẹ lại bảo cha làm việc là nạo đầu nạo óc. Là è đầu è cổ. Là nôn ruột nôn gan. Với tôi khi đó, nghe chỉ thấy là lạ. Và chắc chắn chẳng bao giờ hiểu được, đó là công việc khổ sai của người cầm bút.

KHOẢNG TRỐNG(*)

Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm 

Chiếc xe con màu ghi gương, bóng loáng, từ từ lăn bánh dọc theo triền cát trắng, để lại sau nó những vệt ngoằn ngoèo, bối rối. Người đàn ông cỡ tuổi trung niên, một tay lái, tay kia tỳ lên thành cửa sổ xe, dáng lơ đãng, ném ánh mắt ra xa tìm kiếm. Đến gần người đàn bà đang nằm dài trên cát, ông dừng lại, mở cửa, khoan thai bước xuống, vẫn với vẻ hờ hững của một kẻ từng trải. Bốn mắt giao nhau, đắm đuối. Đặt nụ hôn lên bờ vai nhỏ, nâu bóng lên qua mấy ngày phơi nắng biển của nàng, ông mỉm cười:

Chòng chành

 Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm

Năm nay mùa đông thật lạnh. Cái lạnh thấu da thấu thịt. Cái lạnh chưa từng thấy ở châu Âu kể từ 50 năm trở lại đây. Đấy là Hân nghe đài báo nói vậy. Chứ Hân ở cái đất khách này mới được mươi năm. Mươi năm chưa phải là tất cả của đời người, nhưng đó là quãng thời gian sung sức nhất của tuổi trẻ. Của Hân. Của rất nhiều người Việt đang sinh sống tại đất nước này.

Và, thời gian vẫn cứ trôi! (*)

Truyện ngắn của Phạm Hồng Thắm

            Nhật bảo, thế kỷ 21 sẽ là của phụ nữ. Nó giải thích: Phụ nữ giờ chiếm hơn một nửa dân số thế giới. Vậy nên, dứt khoát phụ nữ phải chứng minh được vai trò quan trọng của mình ở mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Chúng tôi không phản đối nó. Bởi, trên đời này, có cái gì mà không thể xảy ra? Trong lũ con gái của Khoa chúng tôi, có đứa nào dám khẳng định, cái Hồng, dốt nhất Khoa, giờ lại là Vụ trưởng một vụ thần thế ở Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Còn cái Huyền, hồi xưa học chỉ ở mức tầm tầm. Có một vài tài lẻ là hát hay, chơi ghi ta được. Nhiều năm nay chuyển làm công tác phụ nữ một quận nội thành. Nghe bạn bè rỉ tai nhau, nó đang dòm ngó cái chức Phó chủ tịch Uỷ ban nhân dân Thành phố. Còn cái Hạ, học "siêu" nhất nhì cả lũ con gái trong Khoa. Giờ đang lặng lẽ đứng sau quầy bán thuê hàng thuỷ sản. Lại còn cái Nhung nữa. Khi cầm trong tay tấm bằng kỹ sư được hai năm rồi, còn hỏi tôi: Mày ơi, thiết kế cái thanh gá chịu lực của máy tiện nhỏ thì bắt đầu từ đâu? Vậy mà, nó nay là tiến sĩ, Phó giám đốc một công ty cơ điện lạnh tầm cỡ của Bộ Công nghiệp. Trải hơn hai chục năm, chỉ điểm đôi ba gương mặt điển hình trong lũ nữ sinh đại học chúng tôi xưa, mới thấy danh phận nào có gắn với chữ tài! 

TRẮC TRỞ

Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm

            Đặt nốt chiếc valy cuối cùng lên băng tải, tôi chạy vội ra phía cửa đón khách. Nhớn nhác nhìn dòng người đang đi vào từ phía ngoài, vẫn không hề thấy bóng dáng anh đâu, tôi thất vọng. Trời ơi, không có lẽ...

            Tiếng cô phát thanh viên vang lên, nhắc nhở.  Nhác thấy chỉ có Vinh - cậu nhân viên sứ quán, người đã giúp tôi chuyển hành lý đến sân bay đang đi lại phía mình, tôi chợt đoán được điều sẽ xảy ra. Khi đối diện cậu, cảm giác hụt hẫng, rã rời, tôi buông xuôi hai tay. Chiếc ví đầm - kỷ niệm anh mua tặng tôi, rơi bịch xuống đất. Không nói một lời, chậm chạp cúi nhặt, rồi tôi ngước nhìn Vinh với đôi mắt mọng nước, xót xa. Đến phút chót, khi mọi thủ tục hải quan của tôi đã hoàn tất, Vinh mới thông báo rõ ràng sự vắng mặt của anh. Tôi hiểu, cậu ta đã xử sự đúng. 

TỤT DỐC(*)

       Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm

Hắn là một kẻ khốn khổ. Khốn khổ và mạt hạng!

            Cách đây dăm năm, ai dám nghĩ rằng sẽ có lúc Hắn khốn khổ và mạt hạng? Dăm năm là quãng thời gian ngắn so với một đời người. Nhưng cái dăm năm tụt dốc của Hắn thật quả đằng đẵng, lê thê đến ghê rợn.

            Nhiều lúc hắn muốn tự vẫn. Cái chết sẽ chấm dứt mọi mất mát, nhục nhã. Cái chết sẽ đem đến cho Hắn sự yên ổn, an toàn. Sẽ chẳng còn những dày vò, cắt rứt tâm can. Sẽ chẳng còn những cơn vật vã khát rượu, đói ăn. Sẽ chẳng còn nỗi sợ hãi khi đắm chìm trong cơn cháy túi…

Tia chớp nơi đầu nguồn(*)

Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm  

       

            Cơn mưa đổ ập xuống bất ngờ. Mưa sầm sập. Mưa xối xả. Hai người trên hai chiếc xe đạp vội vã dừng. Nhưng chẳng tìm đâu ra một chỗ trú. Đây là quãng đê trống trải, xung quanh không một ngôi nhà, không một gốc cây to. Mà đi tiếp cũng thật khó, bởi gió hắt chéo làn mưa trắng xoá, mạnh tới mức không thể mở mắt nhìn đường. Họ đành đứng sát vào con đê quai. Trong làn mưa trắng xoá, cô gái ngước mắt nhìn người đàn ông. Nước mưa ướt đẫm trong mắt. Dường như có cả nước mắt lẫn nước mưa. Thày ơi, nước mưa lạnh quá. Thày ơi, em đang run bắn lên đây này. Thày không nhận ra à? 

Đời thế mà vui!

Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm

Ngồi ôm hông chồng sau anh xe ôm lái con “Min - khờ” - thế hệ phương tiện giao thông tồn đọng từ mấy chục năm trước của người anh cả xã hội chủ nghĩa, tim tôi không ngừng hết mềm ra rồi đột ngột quặn cứng lại. Mưa vẫn đổ ngang trời, tầm tã. Lặc lè trên lưng tận ba nhân mạng, con  “Min - khờ” cao tuổi vẫn cố hùng hổ lao trên đoạn đường tối tăm trải đá dăm dang dở và la liệt ổ trâu ổ bò ngập đầy nước như những chiếc bẫy. Tiếng máy của “Min - khờ” thô kệch, mệt mỏi trong đêm khuya khoắt, nghe như tiếng chiếc xe công nông ngất ngưởng chở đầy hàng vậy. Có lúc, đang lăn trơn tru “Min - khờ” bỗng khựng lại, thở Ánh đèn pha của Min - khờ chẳng đủ soi tỏ mặt đường như định lịm hẳn.

NGÀY MAI SẼ LẠI NHƯ HÔM NAY!(*)

Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm

TRANH CỦA WASSILY-KANDINSKY

Đếm đến bước thứ một trăm linh hai, chân ả chạm cái bậc dưới cùng của tam cấp nơi cửa cơ quan. Ngày nào cũng vậy, sau khi bước xuống ô tô, ả bắt đầu đếm. Buổi sáng đếm xuôi. Một. Hai. Ba... một trăm linh hai. Buổi chiều đếm ngược. Một trăm linh hai. Một trăm linh một. Một trăm... Một. Thế là chạm cái cột mốc chờ ô tô.

Buổi sáng đếm xuôi. Một trăm linh hai. Còn hai bậc nữa của tam cấp, tiếp đến là khoảng sân để xe. Rồi tới chân cầu thang có ba vòng tròn thẳng đứng, đến bậc trên cùng là nhìn thẳng vào chính cửa phòng làm việc của ả. Nếu đếm cả những bước chân đi qua sân và chiếc cầu thang xoáy mười lăm bậc để đến ghế ả ngồi, tổng cộng là một trăm năm mươi hai bước.  

Chuyện ngày xửa ngày xưa(*)

Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm

Chuyện xảy ra lâu lắm rồi. Từ ngày xửa ngày xưa...

Có một chàng trai khôi ngô tuấn tú, con của quan đốc học đầu tỉnh. Gia cảnh quan đốc không giàu, nhưng do coi trọng sự học, đã hết lòng đầu tư cho anh con trai theo đuổi nghiệp bút nghiên. Người con trai cũng là kẻ biết nghĩ, cảm động vì được cha mẹ chăm lo chu đáo nên đã tu chí học hành. Ngay từ thuở tóc còn để chỏm, anh có thể ôm tứ thư ngũ kinh, xếp chân bằng tròn,  ngồi nghiền ngẫm từ sáng đến trưa. Từ trưa đến chiều. Có những hôm đọc ê a nhiều quá, mồm anh méo xệch, dãi rỏ ròng ròng. Những lúc tập viết, có khi chỉ một nét ngang hay xổ đứng, anh chấm ngọn bút lông đến khô cong đáy đĩa mực tàu mà vẫn chưa ưng ý. Sau một ngày bò lê bò càng để viết, bộ quần áo nâu anh mặc lem luốc đầy vết mực loang. Vợ chồng quan đốc thấy con chăm học như vậy thì mừng lắm. Quan đốc ông thì thầm bảo quan đốc bà, sau này nó sẽ làm to...

Như là định mệnh(*)

Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm

Bà bước chân về đất Hà Nội những ngày cuối thu. Cảm giác xốn xang, ngỡ ngàng. Như có cả chút ngậm ngùi, xa xót, tủi cực của một người bị ruồng bỏ. Sống mũi cay cay, nước mắt bà chực trào ra. Đã mấy chục năm rồi còn gì. Kể từ cái ngày cuối cùng, bà đến chào tạm biệt người thày - người anh của bà, để theo chồng ra đi. Khi đó, đi đâu bà cũng chưa biết. Với những người không thuần dòng máu Việt - như chồng bà, phía trước, tương lai mờ mịt xa. Phía sau, chẳng có đường lùi. Đứng trước thày - người mà bà luôn kính trọng, ngưỡng mộ, bà bật khóc nức nở. Lẫn trong thổn thức, giọng bà yếu ớt: Chẳng biết em có còn được gặp thày?!

Mong trời nam hửng nắng(*)

Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm

Mưa. Mưa vẫn rơi. Những hạt mưa phùn lâm thâm, li ti giăng màn sương dày đặc. Không một tiếng mưa gõ trên mái quán. Chỉ thỉnh thoảng nước trên mái rỏ lộp độp đều đều xuống đất.

            Từ trong nam ra Hà Nội, đang quen với tiết trời ấm áp, đụng ngay đợt gió mùa về, Lan xo ro cúm rúm trong chiếc áo tôi đưa mặc tạm. Nó bị lọt thỏm giữa lớp áo, dù tôi chẳng to con hơn Lan là bao. Thời gian qua đi, mỗi lần gặp nó, là một lần cảm nhận trong tôi sự hao hụt ở nó lại rõ rệt hơn. Thấp đi. Bé đi. Má hóp heo lại. Cũng hiếm thấy niềm vui trong ánh mắt. Còn nỗi buồn… dường như lại đầy thêm một chút. Chẳng hiểu sao chúng tôi hay đưa nhau đến cái quán nhỏ đơn sơ này. Chỉ cách quán hơn trăm mét, phía bên kia đường, là một dãy những hàng quán kín đáo, ấm áp hơn nhiều. Một điều chắc chắn, cả tôi và nó, đều yêu thích sự giản đơn, nhẹ nhõm!

RỈ RẢ CHUYỆN ĐỜI(*)

 Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm          

Ông và nàng cùng ngửa mặt lên trời đếm sao. Một, hai, ba,... nhiều quá! Trời khuya sâu thẳm. Chi chít những vì sao nhấp nháy trên đầu. Làm sao đếm nổi. Vậy mà, trừ những đêm mưa rét, còn cứ cơm xong, họ lại kéo nhau lên sân gác đếm sao!

            Không gian quanh đến giờ này đã yên ắng. Ngoài quốc lộ xa xa, thảng hoặc, còi ô tô chợt toe toe rồi tắt ngấm. Cái nóng ban ngày đã dịu lại, nhường chỗ cho những làn gió nam phe phẩy. Chỉ đến lúc này họ mới chịu tĩnh lặng. Một chút thôi, trước khi cả hai nhẹ nhàng đi vào giấc ngủ.

            Thế là lại qua một tuần nữa đấy. Rồi sẽ qua một tháng. Và một năm... Họ sẽ bên nhau được đến bao giờ? Ông nói: “Anh sẽ sống đến tám mươi!”. Nàng ứ hự: “Không... Vậy lúc đó em mới... sáu mươi à? Chết theo anh thế còn trẻ quá”. Nàng kéo dài cái âm tiết “mới”, nghe ngồ ngộ. “Thế em muốn bao nhiêu?” - “Anh phải một trăm. Em tám mươi!”. Ông cười: “Em định chết theo anh à?”. Nàng nheo mắt: “Còn xem...”. Cái câu “còn xem” của nàng thật nghịch.