Vài suy nghĩ lan man ngày 24/12/2021

Bà Lộng Chương - Nguyễn Thị Quy
1940

Hồi mẹ còn trên thế gian này, có lần mình hỏi:

- Sao bố mẹ lại đặt tên con là Thắm?

- Tại đến lúc đó, tình cảm bố mẹ vẫn thắm thiết, nên...

- Thế nhỡ bố mẹ không đẻ thêm được thì sao?

Mẹ cười hiền...

Khi hỏi câu này, thì mình đã có cậu em rồi, nên chẳng qua là "vặn vẹo" mẹ chút để cười thôi...

Mẹ mình là vậy. Không mấy khi tranh luận, đối chất với bất kể ai. Phần thua thiệt (các kiểu) luôn nhận về mình.

Xưa, mẹ phải gánh trên vai một gia đình đông đúc, hàng chục đứa con, một ông chồng khó tính trong ẩm thực, một bà mẹ chồng nghiện rượu, chưa đến bữa đã "e hèm" đòi đồ nhắm... Và, hàng ngày, lại phải tiếp đón, mời cơm không ít bạn bè, học trò (từ muôn nơi) của chồng đến làm việc, "xin thày chỉ giáo nghề nghiệp", trong điều kiện nghèo nàn, ốm o của nền kinh tế đất nước giai đoạn chiến tranh; với cái gia sản được xây đắp bởi "chỉ nhõn" một ông chồng "cày cuốc" bằng ngòi bút trên những trang giấy đen ngòm nham nháp, hoặc viết tận dụng trên mặt sau của những bao chè, bao thuốc lá, những tem phiếu thực phẩm... thời bao cấp, mà lúc nào trên khuôn mặt mẹ cũng rạng ngời nét cười vui vẻ, hiền hậu... mới thấu hiểu sự VĨ ĐẠI của mẹ kinh khủng đến thế nào!

Nhiều lúc mình lẩn thẩn nghĩ: Cha được người đời tôn vinh như thế, ờ, cũng đúng. Vì Cha sống cực kỳ hết tâm, hết sức, hết lòng... với đời, với người, với nghề, với nghiệp...

Nhưng, chắc chắn, cái sự vẻ vang của Cha sẽ không có, nếu bên cạnh Cha, không có Mẹ...

Đúng như cụ Hà Văn Cầu - GS. Chèo, nói: "Không có bà Lộng Chương, thì không thể có Nhà viết kịch Lộng Chương"!

Viva bà mẹ VĨ ĐẠI của con!

Ông bà Lộng Chương - 1941

(Vài suy nghĩ lan man nhân ngày CHÚA ra đời)

Giỗ Mẹ năm thứ 19 (2002-2021; mùng 3 tháng Chín âm lịch)

 Cái nắng thu rất gắt. Nhưng vì đi sớm nên bước chân về đến nhà mới hơn 9h tí tẹo.

Nghĩa trang im lìm, lặng ngắt, không một bóng người, kể cả bảo vệ và công nhân vệ sinh.

Đẻ nhiều như lợn!?(*)

          

    

Lễ ăn hỏi cháu ngoại Mai Phương của Nhà viết kịch Lộng Chương

Kịch tác gia Lộng Chương năm ấy đã ở tuổi ngót 90. Ở độ tuổi này, cụ vẫn còn dẻo dai về sức khoẻ, nhưng trí nhớ có phần giảm sút. Trong một lần ngồi trò chuyện vui vẻ cùng con cháu, cụ hỏi bà con gái cả (năm đó cũng đã hơn 60 tuổi):

    - Thế thằng Trung (con trai thứ hai của bà) lấy đứa nào nhỉ?

    - Dạ, vợ cháu tên là Mười, bố ạ. Nó là con thứ mười của ông thông gia với con, người làng Cót.

Cụ Lộng Chương lắc đầu ra vẻ ngán ngẩm và lẩm bẩm một câu:

    - Đẻ gì mà nhiều thế? Đẻ nhiều như… lợn!

Một cô con gái khác của cụ ngồi kề đấy nhanh nhẩu:

    - Bố ơi, bố quên con là gái thứ bảy của bố à? Con còn thằng em út là kiến trúc sư ở thành phố Hồ  Chí Minh đấy.... Các con cháu cụ Lộng Chương ngồi quanh cười ồ cả lên!

(*) Đăng Báo Phụ nữ Việt Nam cuối tuần 28/4/2002; Sách “Lộng Chương trong trái tim bè bạn”, Nxb Hội Nhà văn, 2013.

Mãi mãi là điểm tựa của nhau(*)

Cha Mẹ (2001)

Đã qua giỗ hết mẹ. Lại sắp đến giỗ cha. Cũng là ngày giỗ hết.

Kể từ phút giây cha nằm xuống, còn chưa đầy ba ngày nữa là tròn hai năm. Hai năm là bảy trăm ba mươi ngày trôi qua trong nỗi nhớ cha nhớ mẹ triền miên day dứt bám riết nơi con. Nỗi nhớ cha nhớ mẹ là một phần trong giấc ngủ, mỗi khi con ăn, mỗi lúc con uống, ở mỗi công việc hằng ngày con trải. Cha nhắm mắt với niềm đau thắt ruột. Mẹ nằm xuống trong nỗi buồn mênh mang. Nỗi buồn, niềm đau qua ngày dường chẳng vơi đi, mà lại trào dâng quay quắt dày vò trong con. "Cha đưa mẹ đón" liên tiếp chưa đầy năm làm con chơi vơi đau đớn, luôn phải tìm về quãng sống xưa để hoài niệm một thời còn cha còn mẹ, mong khoả lấp khoảng trống chông chênh khi vĩnh viễn chẳng còn được "non cao nước nguồn" che chở.

Dù cha đã “thác về” nơi xa lắm…(*)

                                                                                  Khóc Cha nhân 100 ngày Người “ra đi”

  

NVK Lộng Chương - 1963

Cha ơi!

            Mẹ vừa “ra đi” tháng 10 năm trước. Nước mắt khóc Mẹ trong con còn chưa kịp cạn, tháng 6 này lại đã lưng tròng rỏ xuống gọi Cha!

            Vẫn biết rằng, phận làm con, chẳng ai tránh được lúc đứt ruột đưa gửi mẹ cha về nơi chín suối; nhưng với con, mỗi hạt đất rơi xuống vùi lấp đi “thể phách” của Cha, thì nỗi đau khôn cùng lại trào dâng, nung nấu thêm trong con khát khao, ước vọng tìm kiếm, sưu tập, để bảo tồn lâu dài khối “tinh anh” của Người.

            Cha ơi! Nhiều chục năm trước, trong sự đói ăn rách mặc thường trực ở mỗi con người trên đất nước này, Cha đã vắt kiệt mình cho cái “nghiệp” mà Người chót “sa chân” tự thuở thiếu thời - “Nghiệp sân khấu”.

Cô ấy là... mẹ mày, chứ còn ai nữa!?

       Cụ Lộng Chương hơn vợ mình chỉ 2 tuổi. Tính đến nay, 2 cụ đã sống được với nhau trên 60 năm có lẻ. Trong ngần ấy năm trời, hàng xóm, láng giềng, ngay cả con cháu trong nhà, chưa một ai nghe thấy 2 cụ to tiếng với nhau. Đôi lần cũng có trục trặc nho nhỏ, song cụ bà cũng chỉ dám lén lau nước mắt. Có lẽ, sự ân cần, chăm chút, nín nhịn của cụ bà đối với chồng đã là cái “lạt mềm buộc chặt” chân cụ ông, giúp cụ tránh xa được những cám dỗ ngoài gia đình. Và thực tế mấy chục năm qua, cụ bà đã là chỗ dựa vững chắc cho cuộc đời và sự nghiệp của cụ ông.

Bà Lộng Chương - Nguyễn Thị Quy

Có lần, một cô con gái đưa cụ bà đi chơi cả ngày. Cụ ông sau khi ăn trưa xong dứt khoát không chịu đi ngủ, lúc lúc cụ lại nhìn ra cửa. Cô con út đành giục:

-         Bố ơi, trưa quá rồi, bố vào đi ngủ cho đỡ mệt.

Cụ Lộng Chương ngoái đầu hỏi con:

-         Thế… bao giờ cái cô… cô… ấy về?

Cô con gái:

-         Cô nào hả bố?

Cụ Lộng Chương:

-         Cô… cô… (lắc đầu, cố nhớ). Cô… mẹ mày ấy… chứ còn ai nữa!

Thì ra cụ ngóng cụ bà về, không chịu đi ngủ.

Rõ ràng, trong tâm khảm mình, cụ Lộng Chương đã mãi lưu giữ hình ảnh người vợ trẻ đẹp, dịu dàng, đã đi với cụ suốt cuộc đời cho tận đến bấy giờ, khi tuổi gần 90.

(*) Đăng Phụ nữ Việt Nam cuối tuần 2002; Sách “Lộng Chương trong trái tim bè bạn”, Nxb Hội Nhà văn, 2013.

Mình ơi mình có công to!(*)

          Cụ bà Lộng Chương (Nguyễn Thị Quy) ra đi ở tuổi 85 (8/10/2002). Tính đến thời điểm đó, 2 cụ đã có hơn 60 năm chung sống cùng nhau. Suốt cuộc đời làm vợ, cụ đã tận tụy hết lòng vì sự nghiệp của chồng. Năm 1988, cụ ông được Nhà nước trao tặng Huân chương Độc lập Hạng Ba. Trước sự kiện vui mừng đó, với chất “hài” luôn sẵn có trong mình - Danh thủ hài kịch (theo cách gọi của TS. Phan Trọng Thưởng - Viện trưởng Viện Văn học), cụ Lộng Chương đã tức thời cảm tác bài thơ sau: 

                                                                             Cụ bà Lộng Chương - Nguyễn Thị Quy (1993)

            Theo Đảng trọn đời giành độc lập

            Vẹn toàn chí khí với non sông

            Gương xưa xoi bóng cha ông

            Khi đi ai có kể công khi về.

            Bây giờ tuổi cổ lai hy

            Lại thêm con cháu yên bề áo cơm

            Tin mừng mình được Huân chương

            Kéo ngay bà lão đến giường nhỏ to

“Mình ơi mình có công to

            50 năm ấy là do công mình!”

            Tình tang - tang tính - tang tình

            Nhìn nhau rệu rã “Tang tình”... Chịu thôi!...

            Ở tuổi 70, đúng là các cụ có muốn “tình tang” thì cũng thật là khó! Nên, cụ Lộng Chương đã hài hước về sự “thua” của mình là như vậy. Nhưng, cho dù trong cái sự vui mừng đan xen chút hài hước đó, Nhà viết kịch Lộng Chương vẫn nghiêm túc khẳng định, vợ mình đã là điểm tựa vững chắc, tin cậy cho sự nghiệp của chồng trong suốt cuộc đời. Và trên thực tế, họ hàng, làng xóm, đồng nghiệp và bạn bè của Lộng Chương luôn coi cụ bà Lộng Chương - Nguyễn Thị Quy, là tấm gương mẫu mực về tình nghĩa vợ chồng gắn bó, thủy chung, hết mực yêu thương nhau trọn cả cuộc đời.

Tháng 6 năm 2003, Nhà viết kịch Lộng Chương cũng ra đi theo cụ bà. Giờ đây, hai cụ đã gặp nhau nơi cõi cửu tuyền. Cầu mong nơi ấy, nếu có kiếp sống thứ hai, với niềm đam mê kịch nghệ đã trở thành máu thịt của mình, và bên cạnh người vợ tuyệt vời - cụ bà Nguyễn Thị Quy của mình,  Lộng Chương sẽ vẫn tiếp tục vùng vẫy chốn kịch trường và lại có những tác phẩm sân khấu nổi danh, như khi sinh thời.

Vợ chồng ông bà Bửu Tiến - Minh Nhu (em gái ruột bà Lộng Chương)
tại Lễ kỷ niệm Đám cưới Vàng của ông bà Lộng Chương

 

(*) Sách "Lộng Chương trong trái tim bè bạn”, Nxb Hội Nhà văn, 2013.

Cha đã gặp lại Mẹ con chưa, Cha ơi?(*)

           Trong gần một năm qua, chúng con cùng họ hàng, bạn hữu… tiễn đưa Cha Mẹ về cùng tiên tổ. Với giới sân khấu, sự “ra đi” của Cha là nỗi buồn vô hạn đã đành. Nhưng còn Mẹ - người bạn đời yêu quý của Cha, tình cảm tiếc thương của họ dành cho, cũng không hề thua kém.

NVK Lộng Chương nhìn mặt người vợ thân yêu của ông lần cuối cùng.

Nửa cuộc đời của bố(*)

Bà Lộng Chương - Nguyễn Thị Quy

         
Có lẽ, khó có thể dùng lời để nói hết được những gì mà, bằng cả trái tim mình, mẹ đã dành cho bố. Ở cái tuổi gần đất xa trời này, khi mà bố nằm gần như bất động trên giường, còn mẹ vẫn ân cần chu đáo, như suốt cuộc đời, để chăm lo cháo lão, thuốc men... và cả những chén rượu ân tình cho bố! Con đứng cạnh, ngay sát giường bố, miên man, chìm đắm trong suy tư, như nhìn thấy tất cả, mà như, cũng chẳng nhìn thấy gì. 

            Bởi, con cảm nhận, qua từng cử chỉ, mỗi nét lo toan trên khuôn mặt mẹ, đều là biểu hiện của lẽ tự nhiên, hiện thân của tạo hoá, của ông bà ngoại đã sinh ra mẹ, vốn là như thế từ trong máu thịt, một người vợ, một người mẹ, trọn vẹn từ thuở ban đầu của tình yêu cho đến tận bây giờ, tuổi hơn tám mươi và chắc chắn cho đến phút chót của cuộc đời!