Thanh niên lập gia đình(*)

         

Lộng Chương - 1937

       Lập gia đình có lẽ là một vấn đề rất phiền phức và khó chịu cho thanh niên hiện nay. Một thế hệ thanh niên bỡ ngỡ, mang trong lòng bao sự ưa chuộng những thú vui dễ dãi và điên cuồng, và những ham mê xác thịt đến rợn người.

            Họ đã thản nhiên kéo lê đời họ dưới những ánh đèn màu của các tiệm nhảy, qua những nơi địa ngục của trần gian, trong những đêm u tối dày đặc mây sầu.

            Họ dấn thân vào những nơi đó mê mải quá, khiến ta có thể lầm tưởng họ là những kẻ chán đời ghê gớm, đang đi tìm sự quên lãng cho tâm hồn.

            Không! Họ chỉ là những thanh niên vô tư hơn ai hết; họ chưa một lần nào vấp phải sự thất bại của đời người; và, họ chưa hề biết đến sự khó khăn, cực nhọc của cuộc sống.

Sống trên đống rác(*)

Phóng sự

Phố xá dạo này bẩn thỉu quá.  Rác rưởi và ruồi bọ đến khiếp!

Lời than phiền đó - than phiền hay chê trách? - đã làm tôi nảy ra ý định. Ý định bới những đống rác ấy lên cho nó tởm một thể. Nghĩ thế và xắn cao tay áo: Tôi đi tìm những đống rác.

Rác không phải là thứ hiếm, ở nhà ai mà chẳng có từng đống. Việc gì phải tìm đâu. Thật vẽ chuyện. Nhưng cái trò đời nó thế. Bao giờ cũng muốn nghé mắt săm soi sang hàng xóm cơ. Thì đây, hồi chiều hôm qua ông láng giềng tôi trong cơn phẫn nộ với nội tướng, đã thẳng tay liệng cả bộ khay cốc pha lê trên mặt gạch. Sọt rác bên ấy chắc đẹp lắm. Mảnh pha lê óng ánh bên những lá gói bánh giò khô nâu. Tôi đoán chắc thế. Vì vợ chồng giận nhau, chồng đập đồ thì vợ tuyệt thực chứ. Mà cái lệ tuyệt thực thì, lần nào bà láng giềng ấy cũng phải ăn vụng bánh giò.

Lại cái sọt rác của cửa hiệu cao lâu, bên trước cửa kia nữa. Hẳn có nhiều thú vị. Thú vị nhất là những đoàn-quân-cảm-tử-ruồi-nhặng vây kín trên đống đầu thừa đuôi thẹo thực phẩm thải.

Một mùa xuân(*)

Tản văn

Tôi đã tiến thêm một bước tới gần cõi chết: Một năm đi qua, thản nhiên, lãnh đạm.

            Trong những ngày xuân đây, tôi thấy hình như thiên hạ họ vui sướng lắm. Sao họ vui sướng khi thấy mình già lên một chút?

            Vui sướng vì tuổi xuân dần mất ư?

Sao thế nhỉ? Sao tôi lại có cái ý nghĩ lạ kỳ đó không biết?

            Đời vui lắm  mà. Đẹp quá đi thôi! Tiếng pháo vẫn râm ran giao thừa. Hoa vẫn thắm. Bầu trời vẫn đẹp dịu dàng. Những nụ cười thiếu nữ vẫn mơn mởn, hồn nhiên… Có phải không anh?

NGHỈ HÈ(*)

Tản văn

     Hoa gạo và hoa xoan tây khi vào hè đã khơi gợi sự thắc thỏm, sự hồi hộp, sự lo âu trong lòng những học sinh lớn tuổi; do họ phải nghĩ đến những ngày thi cử, những ngày sẽ phải chia tay bạn bè mỗi người một ngả.
         Còn đối với lũ trẻ con bé xíu, những ngày vào hè không có nỗi lo âu như thế; cũng không có sự chia tay bạn bè để làm cho lòng se se buồn.

Vào hè với tôi thuở còn bé xíu, khi còn là cậu học trò lớp tư, khi hoa gạo và hoa xoan tây càng nở đỏ bao nhiêu, thì sự vui mừng, khấp khởi trong lòng càng rộn rã bấy nhiêu. Những ngày dài được nghỉ học, được tự do nhảy nhót, và có thể còn được đi chơi xa, đã hiện lên trong tâm trí tôi bao điều sung sướng.

XÔNG NHÀ(*)

Truyện ngắn

(Để kỷ niệm một ngày Tết, thời còn nhỏ)

           Sáng mồng một Tết, chúng tôi nóng ruột quá, mong mãi người đến xông nhà để được ra cửa; và, cốt nhất là đi khoe với thằng Thìn rằng, đầu tôi đã ép xuống được. Tôi cứ quanh quẩn ở nhà ngoài, chỉ chực có người réo gọi cửa là mở. Thỉnh thoảng tôi lại bỏ cái mũ dạ ra khỏi đầu - cái mũ mà cậu tôi đã đem hấp, và mới lấy về hôm qua - để vuốt hai bên đầu. Tôi chỉ sợ xức “bidăngtin” không đủ giữ chặt những cái tóc quá ngắn và cứng của tôi, nó dựng lên thì khốn.

Phóng sự: Công chức(*)

 Thời kỳ ấy, nay chỉ còn là cái bóng mờ!

“Chỉ mong đi học làm Thày Phán / Tối rượu sâm banh, sáng sữa bò!”

            Đời sống “oanh liệt” của các ông Phán hồi hai ba mươi năm về trước, chỉ còn phảng phất ở trong câu thơ của Tú Xương mà thôi. Thời kỳ ấy các ông Phán cũng chẳng lương cao bổng hậu gì: trước 19p50 rồi sau lên 25 đồng; nhưng giá thực phẩm rẻ, rất rẻ; giá thuê nhà cũng vậy; thành ra các ông được sống ung dung lắm!

Sương thu mới(*)

 (Nối lời bạn Huyền Sơn)

            Sáng hôm nay, khác hẳn mọi lần, tôi vui vẻ đạp xe trên cầu, lòng phơi phới quá chừng; một sự hân hoan nhẹ nhõm từ đâu đó tràn ngập cả tâm hồn.
           Tại gió hôm nay nhẹ nhàng phơ phất như vuốt ve chăng? Hay tại bầu trời dịu dàng quá, như khóe mắt một mỹ nhân? Hay tại một vài tiếng chim sớm mai còn bỡ ngỡ trong heo may đã đem lại sự hồn nhiên trong trẻo cho lòng tôi?

            Nào ai biết?

            Không, chỉ tại sương thu mới.

          Sương thu phơn phớt, mịn màng, óng ả như làn da nàng tiên nga trong truyện cổ tích, nhẹ lướt trên vừng trán, trên bờm tóc như ủ một hơi mát thấm đượm mà êm đềm.

TẾT NHÀ NGHÈO(*)

Truyện ngắn

            Đã hơn mười năm nay, từ khi gia đình bị sa sút, Tết năm nào cha mẹ chàng cũng phải chạy ngược chạy xuôi, vay cào vay cấu, để lo đầy đủ mấy ngày xuân.

Có năm, đến tận gần giao thừa, cha mẹ chàng vẫn chưa về; một là để lánh mặt những khách nợ đang chờ ở nhà; hai nữa, còn mải đi giật tạm đâu đấy ít tiền để sắm vài ba đồ cần thiết cho ngày Tết.

Mấy anh em chàng buồn bã đợi chờ, mỗi đứa ngồi một góc nhà. Cho tới khi tiếng pháo đầu tiên đón mừng xuân mới bắt đầu vang lên, gia đình chàng mới chắc chắn được yên ổn, dù chỉ là sự yên ổn tạm trong mấy ngày đầu xuân.