Chuyên đề: NHỮNG KỶ VẬT TỪ BẠN BÈ VÀ HỌC TRÒ CỦA CHA - (4) Thư anh Thế Dương

Một trong những địa phương mà Nhà viết kịch Lộng Chương gắn bó 1 thời gian dài, tận tâm cống hiến tài năng và sức lực của mình, là Thanh Hóa. 

Trong một bài viết của mình (Lộng Chương trên một quãng đường tỉnh Thanh-Sách “Kịch Lộng Chương” - Nxb Văn học, 1997), ông Mai Bình (một lãnh đạo ngành văn hóa tỉnh Thanh) đã có những lời gan ruột, khi nói về nhiệt tình của NVK Lộng Chương khi tham gia xây dựng 2 đoàn Kịch và Chèo của xứ Thanh: “Phần lớn, phần nặng cân trong thành quả trên đây là nhờ công lao và sự hi sinh nhiều mặt của ông thầy Lộng Chương. Ngoài đoàn kịch, ông cũng không kém công lao bồi dưỡng nghệ thuật và dàn dựng tiết mục cho đoàn chèo. Có thể nói, mười năm giặc Mĩ dội bom đạn xuống Thanh Hóa thì cũng mười năm ấy Lộng Chương xuất hiện nhiều nhất”.

Chính với cái tâm cái tầm của mình nên NVK Lộng Chương đã có nhiều bạn bè, học trò, “con đỡ đầu” trong cuộc đời hoạt động của mình.

Ps/ Khoảng năm 1988, con gái của anh Thế Dương ra Hà Nội ôn thi ĐH. Và mái nhà của NVK Lộng Chương cũng đã rộng mở (như từng rộng mở với bạn bè, học trò, con cái của các học trò khác) cho cháu ấy có nơi trú ngụ, có những bữa cơm đạm bạc, với tình cảm yêu thương chăm sóc của cụ bà Lộng Chương, để cháu yên tâm ôn thi. 

Cũng thật lạ, giai đoạn đó, cuộc sống cực kỳ khó khăn, để lo cho 1 gia đình đông đúc đã là cả 1 gánh nặng; vậy mà cụ bà Lộng Chương luôn phải đón nhận nhiều họ hàng, bạn bè, học trò của chồng, và... đến cả con cái của học trò của chồng, ăn ở trong thời gian dài... mà cụ vẫn nhẹ nhàng, tươi tắn, ân cần hết lòng! Lạ lắm cơ...

Dưới đây là thư gửi NVK Lộng Chương của 1 trong những học trò, “con đỡ đầu” của ông - Học trò Thế Dương (nguyên Trưởng đoàn Kịch Thanh Hóa).

Chuyên đề: NHỮNG KỶ VẬT TỪ BẠN BÈ VÀ HỌC TRÒ CỦA CHA - (3) Thư chú Thy Ngọc

 Tháng 10 - 2002 Mẹ mình về với tổ tiên…

Sau gần 1 năm, Tháng 6 - 2003, Cha mình mới “đoàn tụ” với Mẹ nơi cõi vô cùng…

Nhưng… Mẹ mình chỉ là một phụ nữ, một người vợ, người mẹ, người bà… bình thường… nên sự “ra đi” của mẹ ít được quan tâm rộng rãi.

Còn Cha, người đã quá quen thuộc với công chúng, cả trong và ngoài lĩnh vực sân khấu, thì sự “khuất núi” của Người được truyền thông rộng rãi. Chính vì vậy, chú Thy Ngọc (chú làm việc tại NXB Kim Đồng, một người em thân thiết với Cha mình từ khi hoạt động ở Liên khu III, 1953) khi đó sinh sống tại TP HCM, biết về cuộc trở về cát bụi của Cha; nhưng vẫn nghĩ rằng, Mẹ mình còn sống…

Cha Mình cùng chú Thy Ngọc

Chuyên đề: NHỮNG KỶ VẬT TỪ BẠN BÈ VÀ HỌC TRÒ CỦA CHA - (2) Thư chị Đoàn Bích Lân

 Chị Đoàn Bích Lân là diễn viên quá quen thuộc với cả gia đình tôi. Chị gắn bó với Cha tôi từ ngày đầu trở về Hà Nội (1954); chị được Cha chọn làm diễn viên của Đoàn kịch Mùa Thu, cùng Cha đóng vở "Đạo đức giả" của Molier do tác gia Vũ Đình Long dịch, diễn viên Đoàn kịch Thanh niên thuộc Thành đoàn Hà Nội, diễn viên Đoàn kịch Hải Phòng... 

Khi biên thư này, chị đang công tác tại Trường Cao đẳng Sân khấu Điện ảnh TP Hồ Chí Minh.

Thư đề viết ngày 10/12/1996, kết thúc ngày 12/12/1996

Thư chị rất dài, kể nhiều kỷ niệm đáng quý của những người làm nghệ thuật một thời gian khó giai đoạn sau hòa bình (1954), nói về những tình cảm vô cùng thân thiết và quý trọng với một người mà chị gọi "anh Lộng Chương".

Nếu không lưu giữ được những kỷ vật này, thật là có lỗi với TIỀN NHÂN. 

Xin trích một vài đoạn tiêu biểu. (Đã có hình chụp kèm theo).  

CÂU LẠC BỘ KỊCH THƠ - CHỐN ĐAM MÊ CỦA NHỮNG NGƯỜI LÃNG MẠN (Hanoimoi 24/9/2013)

 

Đầu năm 1979, cha tôi - Nhà hoạt động sân khấu Lộng Chương nghỉ hưu. Vào khoảng tháng 3/1979 cha tôi được ông Trương Đức Chính - Thường trực Viện Nghiên cứu sân khấu mời đến Viện, trao đổi về dự kiến tập hợp lực lượng, thành lập Câu lạc bộ Kịch thơ (CLB Kịch thơ - do Viện Nghiên cứu sân khấu đỡ đầu). Viện trưởng Viện Nghiên cứu sân khấu khi ấy là ông Hoàng Châu Ký rất ủng hộ chủ trương này. Theo nguyên văn nội dung giấy mời họp do ông Hoàng Châu Ký, ký ngày 18/4/1979,  thực ra Viện Nghiên cứu sân khấu mong muốn tổ chức một Đoàn Kịch thơ thể nghiệm, trực thuộc Viện nhưng chưa có điều kiện. Vì thế trước mắt Viện đứng ra tổ chức một CLB Kịch thơ. Viện sẽ đảm nhiệm đỡ đầu CLB một phần về tổ chức vật chất. Thành phần tham gia CLB là những nghệ sĩ lão thành, những nghệ sĩ trẻ, các tác gia, diễn viên, những nhà lý luận sân khấu, họa sĩ, nhạc sĩ… với tinh thần tham gia một cách tự nguyện, vô tư, thiết tha với thể loại kịch thơ…

Với một CLB mang tính chất “tay không” về vật chất và đường lối hoạt động như thế, đương nhiên trong Ban Vận động thành lập CLB Kịch thơ không thể thiếu gương mặt Nhà thơ Trần Huyền Trân – một người bạn tri âm, tri kỷ của Lộng Chương từ những ngày tháng 7/1957, khi hai người cùng với nhiều bạn hữu khác đứng ra thành lập Đoàn Chèo Cổ Phong; cũng với tư thế của những ông bầu “tay trắng”. Và thế là, hai người bạn hiểu nhau đến tận chân tơ kẽ tóc đã cùng các thành viên trong Ban Vận động mời được gần bốn chục người, từ các đơn vị nghệ thuật chuyên và không chuyên: Đoàn ca nhạc Ủy ban PTTH Việt Nam, Nhà hát Kịch Việt Nam, Đoàn ca nhạc Đài tiếng nói Việt Nam, Công ty Xe khách Thống Nhất, Trường Nghệ thuật sân khấu VN, Đoàn kịch Công nhân Hà Nội… tham gia hoạt động.

Ba tập sách về Nhà viết kịch Lộng Chương (Hanoimoi 7/2013)

Nhân 10 năm ngày mất của nhà hoạt động sân khấu Lộng Chương (2003-2013), NXB Sân khấu và NXB Hội Nhà văn cùng gia đình vừa ấn hành ba tác phẩm mới về ông, đó là: “Lộng Chương – Để đến… Nơi đến” (tập kịch và những sáng tác khác); “Lộng Chương trong trái tim bè bạn” (tập hợp các bài viết của nhiều tác giả) và “Lộng Chương, Ta – Bạn và Đời” (tập thơ).

 Nhà viết kịch Lộng Chương (tên khai sinh là Phạm Văn Hiền), nguyên UV Ban Thường vụ, Thường trực Hội Nghệ sỹ sân khấu Việt Nam từ khóa I đến khi nghỉ hưu. Ông được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học – nghệ thuật năm 2000.

Gái út trả lời PV TTX VN tại Nhà hát Lớn (7/1/2018)

Kỷ niệm 100 năm sinh Cha, gia đình và Hội NSSK VN đã tổ chức Tọa đàm tại Phòng gương của Nhà hát Lớn chiều 7/1/2018. Tối, Lucteam công diễn Quẫn của Cha - 1 trong 2 tác phẩm nhận Giải thưởng HCM về VHNT. 

Trong cuộc Tòa đàm, có nhiều tham luận của học trò, nhà nghiên cứu, chuyên gia... cùng sự có mặt của các phóng viên báo chí để ghi nhận và trao đổi về cuộc đời và sự nghiệp hoạt động sân khấu của Cha.

Cũng tại đó, TTX VN đã có cuộc phỏng vấn gái út của Cha. 

Họ cũng chả báo cho con là bao giờ phát. Video này con nhanh tay ghi lại được, sau một giấc ngủ mệt mỏi của ngày hôm sau, chợt thấy trên TV. Đó như là một sự linh ứng ngẫu nhiên, mà gái út của Cha lưu giữ được. Love Cha forever!

 

Up Blog ngày 2/5/2022

Video CT Hội NSSKVN và Con gái út tại Nhà hát Lớn (7/1/2018)

Chủ tịch Hội NSSK Việt Nam Lê Tiến Thọ đọc diễn văn trước giờ diễn Quẫn tại Nhà hát Lớn Hà Nội.  

 Con gái út Phạm Hồng Thắm nói lời cảm ơn sau khi vở diễn Quẫn hạ màn.

Ngày đăng 22/4/2022

Lễ TRAO TẶNG SÁCH cho quê hương CHÂU KHÊ (22/1/2019)

 Tại Lễ trao tặng sách cho quê hương Châu Khê, gia đình Nhà viết kịch Lộng Chương đã chuyển giao 670 đầu sách, bao gồm 15 hộp, với nhiều lĩnh vực: Văn học, Khoa học kỹ thuật, Tôn giáo, Lịch sử, Từ điển, Tạp chí Xưa và Nay... Đặc biệt là các tác phẩm in sáng tác của Nhà viết kịch Lộng Chương.

Đến NXB Sân Khấu nộp lưu chiểu Sách Cha

Sáng nhảy tacxi đến NXB Sân khấu để làm việc, hạ kính xe nói với anh bảo vệ: Anh ơi, em T con bố Lộng Chương  đây. Em chở đồ hơi nặng, cho em đưa xe vào chân cầu thang nhé.

Nhận sách Cha đúng NGÀY CỦA CHA

Bài này đưa từ 20/6 (Ngày của Cha), nhưng rồi phải ẩn vì cần chờ nộp lưu chiểu 10 ngày mới được phát hành. Vậy nên giờ mới cho “em nó” ra mắt. Xin được trình diện cả nhà!

Đúng ngày này - NGÀY CỦA CHA (20/6) - vợ chồng Út và gái Út ít đã thực hiện thành công “mưu đồ” được “ủ” từ mấy năm trước. Tập sách: Nhà hoạt động sân khấu LỘNG CHƯƠNG - Sống để cho đi! đã hoàn thành.

Chúng con xin thành kính dâng lên hương linh của Người. 

Xin phép các nhà lãnh đạo, quản lý ngành Sân khấu, nhà văn, nhà thơ, nhà viết kịch, lý luận phê bình… những người đã dành tình cảm yêu kính Cha chúng tôi, thể hiện trong bài viết tại Tập sách này, được trân trọng kính tặng trong thời gian sớm nhất!

20/6/2021

Sách NHÀ VIẾT KỊCH LỘNG CHƯƠNG - SỐNG ĐỂ CHO ĐI!

Đây rượu, đây trà, đây sách Cha

Lễ bạc - tâm trong, vậy thôi mà!

Chín suối nơi ấy, Cha cười mỉm

Nhắp ngụm rượu thơm, cất tiếng: Khà…

Lời cuối sách “Lộng Chương - Sống để cho đi!”

Thưa Cha,

 Ngày đưa tiễn Cha về cõi vĩnh hằng, trong Điếu văn do NSND Nguyễn Trọng Khôi - Tổng thư ký Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, đọc tại Lễ truy điệu, có câu: “Vĩnh biệt ông, giới sân khấu luôn nhớ về ông, một con người tâm huyết, một tấm lòng trăn trở với cuộc đời, một tâm hồn yêu thương nâng niu đồng nghiệp; vẫn nhớ về ông, một tài năng lớn, một nhân cách lớn, một người Anh, một người Thày lớn”.

Tọa đàm 100 năm Nhà viết kịch Lộng Chương (1918-2018)

GIẢI THƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VHNT

LỜI CẢM ƠN CỦA GIA ĐÌNH

Kính thưa quý vị

Hôm nay, nhân Kỷ niệm 100 năm ngày sinh Cha tôi - Nhà viết kịch Lộng Chương, Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam kết hợp với gia đình tổ chức cuộc Tọa đàm này, để chúng ta cùng nhau tưởng nhớ về ông; tưởng nhớ về một con người đã dành cả cuộc đời mình để làm tất cả những gì liên quan đến nghệ thuật sân khấu nước nhà; với kỳ vọng nền nghệ thuật sân khấu Việt Nam phát triển ngày càng lớn mạnh.

        

Tọa đàm 100 năm Nhà viết kịch Lộng Chương (1918-2018)

GIẢI THƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VHNT

NHÀ VIẾT KỊCH LỘNG CHƯƠNG VỚI TÔI

                                                                                                    NSND Bùi Thanh Trầm 

                                                                                                Chủ tịch Hội NSSK Hà Nội 

(…)

Nhà viết kịch Lộng Chương - Cây đại thụ của sân khấu nước nhà, đã có nhiều đóng góp lớn trong hai cuộc kháng chiến, đặc biệt là cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. 

Nhiều vở kịch ngắn và bài tấu của Ông đã theo chân chúng tôi phục vụ kịp thời các chiến sĩ trên mâm pháo phòng không tại Hà Nội. Bản thân tôi còn được đóng nhiều vai trong các vở chèo của Ông. Trong vở “Đôi ngọc lưu ly”, tôi vẫn nhớ như in cái đoạn Thị Phương khoét mắt cứu mẹ chồng. Thấy tôi loạng choạng đứng dậy dắt mẹ, Ông bảo: Không được! Lúc này Thị Phương đang rất đau đớn, phải gục xuống chứ. Thị Phương có còn mắt đâu để mà dắt mẹ đi. Từ đây, chính bà mẹ mới là người dắt con dâu… để vào bài Vãn theo đó. Thế mới đúng với tình huống.

Tọa đàm 100 năm Nhà viết kịch Lộng Chương (1918-2018)

 GIẢI THƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VHNT

VÀI KỶ NIỆM VỚI NHÀ VIẾT KỊCH LỘNG CHƯƠNG

Tác giả Ngọc Thụ

Năm 1974 tôi mới trực tiếp gặp Nhà viết kịch Lộng Chương lần đầu. Trước đó, tôi đã được xem một số vở kịch của ông. Và, khi còn là diễn viên đoàn Kim Phụng, tôi từng thủ vai phụ trong vở “A Nàng” của ông.

Tọa đàm 100 năm Nhà viết kịch Lộng Chương (1918-2018)

 GIẢI THƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VHNT

Trần Hoạt và Trần Lực

DỰNG QUẪN CỦA LỘNG CHƯƠNG^(*)

                                                     

                                                PGS-TS Nguyễn Thị Minh Thái

                

                                                             

 Quẫn, hài kịch sáng giá nhất của Nhà viết kịch Lộng Chương, đã được hai đạọ diễn dàn dựng thành công, dù giữa họ là khoảng cách tuổi tác rất xa. Đạo diễn - NSND Trần Hoạt dựng Quẫn cho Nhà hát Kịch VN - năm 1960, công diễn hơn 2000 đêm. Đạo diễn NSUT Trần Lực dựng Quẫn cho sinh viên trường Đại học Sân khấu và Điện ảnh Hà Nội tham gia Liên hoan Sân khấu Hà Nội lần 2 - năm 2016; Trần Lực đoạt Giải Đạo diễn xuất sắc nhất, vở diễn Quẫn đoạt Huy chương Bạc…

Tọa đàm 100 năm Nhà viết kịch Lộng Chương (1918-2018)

 GIẢI THƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VHNT

TÔI VÀ KỊCH BẢN "CỬA MỞ HÉ" CỦA TÁC GIẢ LỘNG CHƯƠNG

NSƯT - Đạo diễn Lê Chức

PCT Hội NSSK Việt Nam 

Cuộc chiến ấy trong “Cửa mở hé” mới là phần đầu khúc dạo của sứ mệnh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Lộng Chương chọn gia đình Giáo sư Tòng làm môi trường của chuyện kịch. Và, cửa ra vào nhà Giáo sư luôn đóng kín ngày đêm. Theo ý tác giả thì, cái sự “đóng cửa, khép lòng” tránh giao tiếp với chính quyền và xã hội đương thời, không chỉ là đặc trưng không gian kịch, mà còn là đặc trưng cá tính của nhân vật kịch.

Con trai cả của Giáo sư Tòng là Đại tá Bách, tỉnh trưởng.

Con trai thứ là Trung úy Quân lực cộng hòa Nguyễn Thế Kỷ, trí thức “sinh nhầm thế kỷ”, tâm trạng luôn trong bế tắc và ngạt thở.

Có cả cố vấn Mỹ của CIA trong chuyện kịch.

Tọa đàm 100 năm Nhà viết kịch Lộng Chương (1918-2018)

GIẢI THƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VHNT

KỶ NIỆM VỀ PHONG CÁCH ĐẠO DIỄN CỦA BÁC LỘNG CHƯƠNG

Nhà văn Nguyễn Hiếu

Năm 1976 là năm thứ sáu tôi nhận công tác ở Đài Tiếng nói Việt Nam (TNVN). Mặc dù công việc của một phóng viên kinh tế khá vất vả nhưng vẫn không làm giảm niềm ham muốn viết kịch của tôi.

Tôi đam mê viết kịch từ khi học xong lớp 10. Trong lúc chờ gọi Đại học, tình cờ tôi vớ được tuyển tập Kịch Sếch-xpia do Bùi Ý, Bùi Phụng dịch. Tôi đọc liền hai lần tập kịch hấp dẫn này. Sau đó tôi viết ngay kịch bản “Truyền thuyết nỏ thần”mà lớp lang, tình tiết, ngôn ngữ hệt Sếch-xpia. Lại bởi luận văn tốt nghiệp đại học tôi cũng chọn đề tài về A.P. Sê Khốp - cha đẻ của loại kịch xung đột ngầm - nên sự say viết kịch trong tôi càng tăng.

Tọa đàm 100 năm Nhà viết kịch Lộng Chương (1918-2018)

 GIẢI THƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VHNT

 Thầy LỘNG CHƯƠNG của chúng tôi

                                                                    Nghệ sĩ Ngọc Hiền

(...)

Năm 1958, đang học năm đầu tiên cấp III, tôi và chị Mỹ Dung (sau này là NSƯT Mỹ Dung - con dâu trưởng NSND Thế Lữ) cùng với NSND Trọng Khôi (cũng đang học năm đầu cấp III), được anh Doãn Hoàng Giang đưa vào hoạt động tại Đội Kịch Thành Đoàn Thanh niên Hà Nội do Thày Lộng Chương dẫn dắt.

Tọa đàm 100 năm Nhà viết kịch Lộng Chương (1918-2018)

GIẢI THƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VHNT

“CHÁT” VỚI BÁC LỘNG CHƯƠNG

                                                                                                                Nhà Biên kịch ĐỖ TRÍ HÙNG

Trước hết, tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới chị Phạm Hồng Thắm, anh Lê Tiến Thọ - những người đã tin tưởng và tạo cơ hội cho tôi được đứng ở vị trí này, trong buổi hội thảo rất trang trọng kỷ niệm 100 năm sinh một bậc thày của nền sân khấu nước nhà - cố Nhà văn, Nhà viết kịch Lộng Chương.