LỘNG CHƯƠNG - NGƯỜI THÀY ĐẦU TIÊN CỦA TÔI

NSND Trọng Khôi

Chủ tịch Hội NSSK Việt Nam

         

NSND Trọng Khôi

  Tôi cũng như NSND Doãn Hoàng Giang và đạo diễn - NSƯT Lê Chức, đều là những học trò của thày Lộng Chương. Đối với chúng tôi, ông là người Thày đầu tiên về sân khấu kịch nói.

Với riêng tôi, nghệ sĩ Lộng Chương là người Thày đầu tiên, từ những năm 1956- 1957, khi tôi còn học phổ thông, tham gia hoạt động trong Đoàn kịch Công nhân Hà Nội. Sau đó, năm 1960 tôi cùng các nghệ sĩ khác như Trần Tiến, Lê Mai, Đoàn Dũng, Ngọc Hiền, Mỹ Dung, Minh Ngọc, Trần Hạnh… và rất nhiều nghệ sĩ có tên tuổi khác, tham gia khóa học đầu tiên của trường Nghệ thuật Sân khấu. Khi tốt nghiệp được về hoạt động tại các đơn vị nghệ thuật cho đến ngày nay, chúng tôi luôn coi mình là học trò của Thày.

Ai cũng biết rằng, Nhà viết kịch, Đạo diễn - Thày Lộng Chương là người đã sáng lập ra Đoàn Kịch Công nhân Hà Nội, Đoàn Kịch Thanh niên Hà Nội, Đoàn Chèo Cổ Phong… và đó là “nguồn” cung cấp, đào tạo ra cả một thế hệ các diễn viên, NSND, NSƯT sau này của Nhà hát Kịch Việt Nam, Đoàn Kịch Hà Nội, Đoàn Chèo Hà Nội…

Sương thu mới(*)

 (Nối lời bạn Huyền Sơn)

            Sáng hôm nay, khác hẳn mọi lần, tôi vui vẻ đạp xe trên cầu, lòng phơi phới quá chừng; một sự hân hoan nhẹ nhõm từ đâu đó tràn ngập cả tâm hồn.
           Tại gió hôm nay nhẹ nhàng phơ phất như vuốt ve chăng? Hay tại bầu trời dịu dàng quá, như khóe mắt một mỹ nhân? Hay tại một vài tiếng chim sớm mai còn bỡ ngỡ trong heo may đã đem lại sự hồn nhiên trong trẻo cho lòng tôi?

            Nào ai biết?

            Không, chỉ tại sương thu mới.

          Sương thu phơn phớt, mịn màng, óng ả như làn da nàng tiên nga trong truyện cổ tích, nhẹ lướt trên vừng trán, trên bờm tóc như ủ một hơi mát thấm đượm mà êm đềm.

THÁNH ĐƯỜNG HỎA NGỤC: Hồi thứ ba

                                                             Kịch xảy ra sau Hồi trước 2 tháng

Cảnh nhất

Vào hồi  1 giờ tối, vẫn ở nhà ông Trương.

Mở màn

Sân khấu trống. Ông Trương vẻ mặt đăm chiêu từ phía cửa trái đi ra.

Ô Trương: (Ngó vào nhà trong, hỏi) Hảo có nhà không?

(Không có tiếng trả lời. Ôn quay lại ngồi xuống giường lấy điếu hút. Chị Hảo ra).

Chị Hảo: Thầy ở nhà đấy à? Nhà con có về qua đây không?

Ô Trương: Không. Tao cũng vừa ở đằng cụ Tiên về tìm nó. Lại có việc gì nữa thế?

THÁNH ĐƯỜNG HỎA NGỤC: Hồi thứ hai

Kịch xảy ra vào buổi tối (cách Hồi thứ nhất mười lăm ngày). Vẫn tại nhà ông Trương.

                                                                       Mở màn

Hảo ngồi thu lu trên giường, tay cầm điếu cày, tay vê thuốc, lắng tai nghe…

Tiếng súng máy đổ hồi rất xa. Đại bác dóng một, nổ âm vang đằng xa. Đường đạn rít vu vú trên đầu.

Hảo nhồi thuốc vào điếu, bật lửa, châm đóm hút… 

Hảo: (Lẩm bẩm) Thật là chó cắn ma. Càn cho nhiều vào rồi chết nhân thể. (Đặt điếu tựa chân giường, bước xuống đất, đi về phía cửa ngó ra ngoài).

THÁNH ĐƯỜNG HỎA NGỤC: Hồi thứ nhất

Kịch 3 hồi

  

Nhân vật

Ông Trương Mậm            50 tuổi

     Bà Trương Mậm                    48 tuổi

     Chị Hảo                                  22 tuổi

                          Chị Thủ Điền                   28 tuổi

   Thích                                      30 tuổi

  Bạ Beng                                 40 tuổi

        Cha Xứ                                   45 tuổi     

Chánh quản Phớn                 48 tuổi

                        Bõ già                                60 tuổi

 Lý Trản                                  38 tuổi

 Hảo                                         25 tuổi

Và những tiếng hậu trường

Kịch xảy ra tại một thôn công giáo vùng tạm chiếm, thời kháng chiến 9 năm chống Pháp.

Nhà ông bà Trương, giáp dãy kho nhà Xứ, đã biến thành nơi giam những người kháng chiến.

Phía tường trong cùng, trên cửa sổ nhỏ có cánh che bằng phên nứa, một “sít-đông” gỗ, nơi đặt bàn thờ “Đức mẹ hằng cứu giúp”. Dưới bàn thờ có một bục gỗ cũ.

Hai phía trái - phải: cửa ra sân, cửa vào nhà trong và cửa ra vườn.

Một buổi chiều qua tối.

Khai bút

                                                                                      Gửi bạn Phạm Đình Trọng

                                 Tôi nghĩ thương ông, thương cả tôi

                                 Phấn son đeo lấy phấn son ôi!

                                 Con quan nó vẫn làm quan đấy

                                 Ngõng đếch gì đâu cái khấu đuôi!…

                                            Xuân Canh Tuất - 1970.

Vang bóng một thời: Nhà văn - Nhà viết kịch Hoàng Công Khanh

  

Nhà văn Hoàng Công Khanh

 Có một cây bút đã cho "chào đời" tới 60 tác phẩm gồm kịch nói, kịch thơ, tiểu thuyết, truyện ngắn, vậy mà còn ít người biết tới ông. Đó là nhà văn, nhà viết kịch Hoàng Công Khanh.

         Người đời ít biết phải chăng vì tác phẩm của Hoàng Công Khanh có phần mờ nhạt? Không ! Nhiều vở kịch, cuốn truyện mang tên ông đã một thời gây tiếng vang không nhỏ trong người xem, người đọc. Năm 1946, kịch thơ Về Hồ của ông đã được Hồ Chủ Tịch khen tặng vì đã bám sát nhiệm vụ cách mạng, kêu gọi toàn dân đoàn kết chống giặc ngoại xâm. Kịch thơ Bến nước Ngũ Bồ được nhiều đoàn kịch lưu diễn ở Hà Nội, Hải Phòng, Huế, Sài Gòn trong thời gian dài từ 1953 đến 1958... Tiểu thuyết Đôi mắt màu tím, Vua đen Mai Hắc Đế, Hoàng hậu hai triều Dương Văn Nga, Vằng vặc Sao Khuê, Cưỡi sóng đạp gió,... cũng là những tác phẩm  tiêu biểu của ông được nhiều người trong giới đánh giá cao.  

Một chuyến đi thật nhiều cảm xúc

Sau bão. Theo các chị đi Nam Định, thăm cô - em út của cha. Thật lâu mới gặp lại.

 Cô út - Em của Cha, đứng giữa

Chị cả Kế, anh hai Việt, em út Học

Chị Thủy (dâu cả họ Giang), cháu Dự (vợ Minh)
nhặt rau sạch làm quà cho Hà Nội

Chuyến đi khá vất vả. Vất vả cũng tại bởi sự bảo thủ nên dẫn đến chủ quan của ông hàng xóm yêu quý của mình. Nhưng thôi, kết quả tạm ổn. Có lẽ cũng chỉ là chuyến đi cuối cùng có tính chất như thế, với ba chị gái và anh rể.

Xuất phát Hà Nội lúc 6h00. Đến Nam Định chỉ 8h15. Ngồi chơi tại nhà 10b, ngõ 155, phố… nhà cô ruột đến 9h20 xuất phát; để đi về Vũ Xá, Ngô Quyền, Thanh Miện, Hải Dương mà đến tận 12h 40 mới tới nơi, huhuhu, để mọi người ra ngóng vào trông… Lâu lắm, có lẽ từ hồi chiến tranh, mình mới phải đi qua những đoạn đường xuống cấp, xóc đến thót người như cái đoạn đi qua Phù Cừ, Trường Xá (Hưng Yên).

Sau mấy tiếng đồng hồ “giao lưu hai họ” (hihihi), tất cả lên đường với 50 bắp ngô, hơn chục quả mướp, 6 quả gấc, 2 túi to rau cải và rau muống với 3 cân giò (nhiều quá).

Kết thúc 1 ngày đi hơn 200km khá vất vả, về đến nhà là 16h15. Xong!

20/9/2014

Về một nhà viết kịch không chuyên

NVK Bùi Nguyên Cát

Đó là ông Bùi Nguyên Cát. Tôi gọi như vậy, e vừa đúng, vừa sai. Đúng! Vì nghề chính của ông là làm chính trị. Sai! Là vì, nhìn vào khối lượng kịch bản so với quỹ thời gian quá ít mà ông đầu tư vào đó, liệu nhiều người viết chuyên có dám sánh cùng ông!?

Có một ngày tôi đến thăm ông. Qua mấy tháng mới gặp lại, tôi thực sự ngỡ ngàng trước sắc mặt tái xạm của ông. Trong tôi, trào lên nỗi đau khó tả. Cha tôi - nhà viết kịch Lộng Chương, vừa "đi xa", nay nhìn thấy ông - người bạn thân thiết của cha, trong thể trạng sức khoẻ như vậy, xuất hiện trong tôi nỗi lo lắng mơ hồ. Một ngày nào đó, có thể rất gần thôi, tôi e không còn được đến ôm ông, áp má vào nơi trái tim già nua của ông đang dần chậm nhịp đập...

Bùi Nguyên Cát và cha tôi từng cùng học Trường Bưởi (Trường Chu Văn An bây giờ); đã từng rủ nhau viết và đóng kịch ngay khi còn ngồi ghế học trò.

Lên đỉnh Phà Nhà(*)

Trên đường đi tuyến lửa - đầu cuộc chiến tranh,

đế quốc Mỹ mở rộng ra miền Bắc - với kỹ sư trẻ nông nghiệp

 Nguyễn Huy Phồn, ở lại Đoàn điều tra rừng Quỳ Hợp

                                                (I)

                Đoàn điều tra rừng xung kích

                            Vượt lên đỉnh "Phà Nhà"… ("Nhà trời")

                            Đỗ quyên trắng toát rừng cây bạc

                            Mây cuộn mênh mông nhường biển khơi