QUÃNG THỜI GIAN CỦA ĐỜI NGƯỜI(*)

 Khát vọng văn chương

(Đọc Quãng thời gian của đời người, tác giả Giang Trung Học, 

đăng trên Văn nghệ số 38, 9-2001)

                                                                                         Lời bình của Ngô Hải Phượng

(Giảng viên Đại học Tây Bắc - Thuận Châu - Sơn La)

Đăng trên Báo Văn nghệ số 40 (6/10/2001) 

 Quãng thời gian của đời người là truyện ngắn khá hay với lối viết trầm kín và sắc sảo. Chỉ là một “quãng thời gian” thôi, rất ngắn ngủi, một khúc đoạn của con người mà cuộc đời còn được sống: Sự lao động thầm lặng của người nghệ sĩ.

Nhân vật Điền trong Trăng sáng của tác giả Nam Cao cũng viết văn trong hoàn cảnh nghèo túng cho những kiếp người nghèo túng và nhân dân lao động nói chung, còn “hắn” - nhân vật không tên tưởng như nhạt nhòa ấy lại viết truyện làm “rộn lên dư luận khắp thành phố”. Tuy rằng ở những phạm vi khác nhau song cả hai “nhà văn trong văn” này đều có chung một lý tưởng: sống và viết.

Chuyện ngày xửa ngày xưa(*)

Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm

Chuyện xảy ra lâu lắm rồi. Từ ngày xửa ngày xưa...

Có một chàng trai khôi ngô tuấn tú, con của quan đốc học đầu tỉnh. Gia cảnh quan đốc không giàu, nhưng do coi trọng sự học, đã hết lòng đầu tư cho anh con trai theo đuổi nghiệp bút nghiên. Người con trai cũng là kẻ biết nghĩ, cảm động vì được cha mẹ chăm lo chu đáo nên đã tu chí học hành. Ngay từ thuở tóc còn để chỏm, anh có thể ôm tứ thư ngũ kinh, xếp chân bằng tròn,  ngồi nghiền ngẫm từ sáng đến trưa. Từ trưa đến chiều. Có những hôm đọc ê a nhiều quá, mồm anh méo xệch, dãi rỏ ròng ròng. Những lúc tập viết, có khi chỉ một nét ngang hay xổ đứng, anh chấm ngọn bút lông đến khô cong đáy đĩa mực tàu mà vẫn chưa ưng ý. Sau một ngày bò lê bò càng để viết, bộ quần áo nâu anh mặc lem luốc đầy vết mực loang. Vợ chồng quan đốc thấy con chăm học như vậy thì mừng lắm. Quan đốc ông thì thầm bảo quan đốc bà, sau này nó sẽ làm to...

CHỐNG CHỌI(*)

Truyện ngắn Giang Trung Học

            Trên đời này hỏi còn ai khốn khổ hơn hắn. Hai chân cụt quá đầu gối. Tay phải cũng chẳng còn. Đã thế, hắn lại không có ai thân thích. Không tiền bạc. Không cửa nhà. Tất tần tật là con số không. Đôi lần hắn muốn chết quách cho xong một kiếp người. Chẳng thiếu gì cách chết. Nghĩ đi nghĩ lại, hắn sợ chết. Đành chống chọi để sống. Sống lê lết khắp cái thành phố mênh mang, lạ lẫm, sớm nắng chiều mưa này. Chỉ bằng độc cách ăn xin thiên hạ.

            Trước một quán phở sớm nay, lúc người ta chưa mở cửa đón khách đã thấy hắn ngồi lù lù, như đống giẻ rách ngấm nước bởi trận mưa tầm tã. Cuộc vật vã kiếm ăn dưới nắng hè đổ lửa khiến hắn kiệt sức, dành bạ đâu nằm đấy. Hắn đã nằm dưới hiên quán phở này suốt cả đêm qua. Biết đoạn đường đến nơi trú ngụ chẳng bao xa, nhưng hắn không đủ sức lê thân trở về.

Như là định mệnh(*)

Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm

Bà bước chân về đất Hà Nội những ngày cuối thu. Cảm giác xốn xang, ngỡ ngàng. Như có cả chút ngậm ngùi, xa xót, tủi cực của một người bị ruồng bỏ. Sống mũi cay cay, nước mắt bà chực trào ra. Đã mấy chục năm rồi còn gì. Kể từ cái ngày cuối cùng, bà đến chào tạm biệt người thày - người anh của bà, để theo chồng ra đi. Khi đó, đi đâu bà cũng chưa biết. Với những người không thuần dòng máu Việt - như chồng bà, phía trước, tương lai mờ mịt xa. Phía sau, chẳng có đường lùi. Đứng trước thày - người mà bà luôn kính trọng, ngưỡng mộ, bà bật khóc nức nở. Lẫn trong thổn thức, giọng bà yếu ớt: Chẳng biết em có còn được gặp thày?!

KIẾP MÙ LÒA(*)

Truyện ngắn Giang Trung Học

            Một năm trước đây, đúng vào ngày này tháng này, gã lại nhìn thấy ánh sáng mặt trời. Thế là chấm dứt đoạn đời mù loà cơ cực, gã phải gánh chịu đằng đẵng gần hai mươi năm. Gã xúc động ôm chặt vợ một bên, con gái một bên. Cô con gái nay đã vào tuổi cập kê, gã mới lần đầu biết mặt. Gã tự hào thấy nó xinh đẹp vượt trội, chẳng khác gì mẹ nó ngày xưa. Song, niềm vui vượt trên tất cả là, từ nay gã lại có đôi mắt sáng để cầm bút vẽ. Gã sẽ vẽ thật nhiều để bù lại cái khoảng thời gian đã mất. Quan trọng hơn là, gã phải vẽ sao cho có những tác phẩm nổi tiếng để đời - như mong muốn của nhiều người thân quen. Cả gã cũng mong.

    *            *          *

MỘT NGÀY CHIẾN TRANH(*)

Truyện ngắn Giang Trung Học

            Quãng đời làm lính, chưa bao giờ hắn sợ hãi lo âu như lần này. Hắn cùng lũ đồng đội đều không ngờ phải đối đầu với một cuộc tấn công mãnh liệt và ào ạt đến thế. Bởi sự tin tưởng mù quáng vào hệ thống phòng ngự được đánh giá là bất khả xâm phạm. Ngoài vũ khí hiện đại ken dày đặc trong hầm hào bê tông cốt thép, các bãi mìn, còn cả một dòng sông chắn ngang trước mặt. Cần thiết nữa, sẽ có lực lượng pháo đài bay B52 yểm trợ bằng rải thảm bom xuống mục tiêu. Đối phương có tài thánh cũng không thể nào thắng cuộc.

            Vậy mà tuyến phòng ngự đã bị phá vỡ!

Mong trời nam hửng nắng(*)

Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm

Mưa. Mưa vẫn rơi. Những hạt mưa phùn lâm thâm, li ti giăng màn sương dày đặc. Không một tiếng mưa gõ trên mái quán. Chỉ thỉnh thoảng nước trên mái rỏ lộp độp đều đều xuống đất.

            Từ trong nam ra Hà Nội, đang quen với tiết trời ấm áp, đụng ngay đợt gió mùa về, Lan xo ro cúm rúm trong chiếc áo tôi đưa mặc tạm. Nó bị lọt thỏm giữa lớp áo, dù tôi chẳng to con hơn Lan là bao. Thời gian qua đi, mỗi lần gặp nó, là một lần cảm nhận trong tôi sự hao hụt ở nó lại rõ rệt hơn. Thấp đi. Bé đi. Má hóp heo lại. Cũng hiếm thấy niềm vui trong ánh mắt. Còn nỗi buồn… dường như lại đầy thêm một chút. Chẳng hiểu sao chúng tôi hay đưa nhau đến cái quán nhỏ đơn sơ này. Chỉ cách quán hơn trăm mét, phía bên kia đường, là một dãy những hàng quán kín đáo, ấm áp hơn nhiều. Một điều chắc chắn, cả tôi và nó, đều yêu thích sự giản đơn, nhẹ nhõm!

NẾU CÒN KIẾP SAU…(*)

Truyện ngắn Giang Trung Học

            Chiều hôm ấy, không hiểu sao bộ phận “Một cửa” của Ủy ban nhân dân phường Đình làm việc chậm đến một tiếng đồng hồ. Sự chậm trễ khiến khách chờ khó chịu, bàn tán xôn xao. Nhưng khi cô nhân viên “Một cửa” xuất hiện thì ai nấy cùng nín thinh. Nín thinh gần như là thói quen chịu đựng của mọi công dân khi có việc phải đến “cửa quan”. Và như một thói quen xưa nay, “người nhà nước” hiếm có khi mở miệng xin lỗi công dân, mà kẻ gây lỗi lại chính là họ. Biết vậy nên vợ chồng tôi cứ lặng lẽ ngồi chờ.

RỈ RẢ CHUYỆN ĐỜI(*)

 Truyện ngắn Phạm Hồng Thắm          

Ông và nàng cùng ngửa mặt lên trời đếm sao. Một, hai, ba,... nhiều quá! Trời khuya sâu thẳm. Chi chít những vì sao nhấp nháy trên đầu. Làm sao đếm nổi. Vậy mà, trừ những đêm mưa rét, còn cứ cơm xong, họ lại kéo nhau lên sân gác đếm sao!

            Không gian quanh đến giờ này đã yên ắng. Ngoài quốc lộ xa xa, thảng hoặc, còi ô tô chợt toe toe rồi tắt ngấm. Cái nóng ban ngày đã dịu lại, nhường chỗ cho những làn gió nam phe phẩy. Chỉ đến lúc này họ mới chịu tĩnh lặng. Một chút thôi, trước khi cả hai nhẹ nhàng đi vào giấc ngủ.

            Thế là lại qua một tuần nữa đấy. Rồi sẽ qua một tháng. Và một năm... Họ sẽ bên nhau được đến bao giờ? Ông nói: “Anh sẽ sống đến tám mươi!”. Nàng ứ hự: “Không... Vậy lúc đó em mới... sáu mươi à? Chết theo anh thế còn trẻ quá”. Nàng kéo dài cái âm tiết “mới”, nghe ngồ ngộ. “Thế em muốn bao nhiêu?” - “Anh phải một trăm. Em tám mươi!”. Ông cười: “Em định chết theo anh à?”. Nàng nheo mắt: “Còn xem...”. Cái câu “còn xem” của nàng thật nghịch.

ĐỐ KỴ(*)

Truyện ngắn Giang Trung Học

 Lão Hượu hay vỗ ngực tự đắc là dân gốc gác ở cái xóm ven đô này. Chỉ khổ nỗi gia đình lão nghèo xác nghèo xơ. Ba gian nhà lụp xụp, lớp ngói ta, mủn lâu rồi mà không có tiền sửa sang lại. Còn miếng cơm manh áo của cả nhà chỉ dựa vào gánh cháo kĩu kịt trên vai vợ lão. Thế nên lão đố kỵ thật lực với ông Tân. Đố kỵ ngay từ khi ông Tân xây ngôi nhà ba tầng lừng lững trước cửa nhà lão. Mất mẹ cái gió đông nam của người ta. Lại như bịt mắt nhau. Khiến chẳng còn nhìn thấy xe cộ tấp nập trên con đường cái quan, mà lão hay ngoác mồm rủa chúng gây điếc tai bố mày!